Linux altında harddisk'lerin bozulmaya yakın olduğunu tespit etmek

taydin

Timur Aydın
Yönetici
Hangi harddisk markasını alırsanız alın, ne kadar kaliteli olursa olsun, harddisk'ler eninde sonunda arızalanıyor ve değiştirilmesi gerekiyor. Ama burada önemli olan, harddisk bozulduktan sonra değiştirmek değil, harddisk'in bozulmaya yakın olduğunu tespit etmek ve bu aşamada hemen veriler yedekleyi yeni bir harddisk'e aktarmak. İşte bu konuda genel olarak bahsedeceğim smartmontools programı, tam da bu işe yarıyor.

smartmontools, arka planda çalışır ve sürekli olarak harddisk'in sağlık durumlarını kontrol eder. Bunu da, artık günümüzde bütün harddisk'lerin sahip olduğu SMART standardından yararlanarak yapar. SMART standardı gereği, her harddisk, belli kritik işlevsel bilgileri sağlamak zorunda. Örneğin diskin dahili sıcaklık derecesi, okumaların/yazmaları geçici bir problem nedeniyle kaç kez tekrar edildiği gibi onlarca disk sağlığı ile ilgili parametre harddiskin kendisi tarafından takip edilir ve dahili bir kalıcı bellekte tutulur. İşte smartmontools, bu verileri esas alarak çalışır.

Örneğin, elimde bulunan 1 TB lik bir diskin sağlık durumunu soralım:

Kod:
root@bonsai:~# smartctl -H /dev/sdj
smartctl 6.6 2016-05-31 r4324 [x86_64-linux-4.9.0-8-amd64] (local build)
Copyright (C) 2002-16, Bruce Allen, Christian Franke, www.smartmontools.org

=== START OF READ SMART DATA SECTION ===
SMART overall-health self-assessment test result: PASSED

root@bonsai:~#

Evet, diskin durumu iyi gibi duruyor. Eğer passed dışında bir sonuç alınırsa, artık bu harddisk'in bir ayağı çukurdadır. Hemen yedekleme yapıp değiştirmek lazım. smartmontools ile çok daha ayrıntılı harddisk analizi yapılabilir, örneğin SMART gereği her harddisk'in desteklemek zorunda olduğu bazı dahili testler çalıştırılabilir. Yazılımın dokümantasyonunu inceleyerek ayrıntıları araştırabilirsiniz. Ama en önemli konu, smartmontools programının arka planda sürekli olarak çalıştırılması. Böylece herhangi bir sorun çıktığında sizi zamanında uyarabilecekdir.
 

taydin

Timur Aydın
Yönetici
smartmontools'un arka planda çalışan smartd programının benim sistem loglarına yazdığı bir değişim mesajı aşağıdaki gibi. Burada harddisk dahili sıcaklığında oluşan bir değişim rapor ediliyor.

Kod:
Mar 12 09:55:39 bonsai smartd[754]: Device: /dev/sda [SAT], SMART Usage Attribute: 194 Temperature_Celsius changed from 109 to 107
Mar 12 09:55:39 bonsai smartd[754]: Device: /dev/sdc [SAT], SMART Usage Attribute: 194 Temperature_Celsius changed from 107 to 106

Bende sistem logları ekranın bir köşesinde sürekli aktığı için herhangi bir olumsuz değişimi ben hemen görüyorum. Ama sistem loglarına sürekli bakan birisi değilseniz ( :D ) o zaman smartmontools'u uygun bir şekilde yapılandırarak değişimler için eposta göndermesini sağlayabiirsiniz. Ayrıntılı bilgi için dokümantasyona bakınız.
 

Mr_YAMYAM

Kayıtlı Üye
Bir de grafikel olarak inceleyerek önerelim.
Hemen hemen her linux dağıtımlarının veritabanında bulunan GSMART CONTROL adlı yazılımı indirerek çalıştırmak yeterli olacaktır.
Önce programı çalıştırarak test etmek istediğimiz diski seçiyoruz.
354


Perform test bölümünden HDD için test istiyoruz.
355

Kısa self test istenilmiş olup, şüpheler varsa daha uzun test isteyebilir, daha derin analiz yapabiliriz.
Elbette bu test işlemi çok uzun süre alacaktır. Benim PC için yaklaşık 2.30 saat öngörülmüştür.

Test bitiminde önce hata kayıtlarına bakalım.
356

Bu hata kayıtlarından benim anladığım, bu diskin artık kullanım ömrünü doldurmuş olduğudur.
Yani yeterince hizmet vermiş :D

Diğer bakmamız gereken bölüm ise attributes (Öznitelikler) bölümüdür.
357

Relocated sector count bizler için en önemli kayıttır.
Burada okunamayan ve yer değiştirilerek bilgileri korunmuş olan bölümlerden bahsedilmektedir.
Bu yer değiştirme sonucunda FAILED (Başarısız) ibaresi ile karşılaşırsak diskimizde kesinlikle BAD SECTOR oluşmuş demektir. Daha derin tarama ile bu durumu tespit edebiliriz.
 

taydin

Timur Aydın
Yönetici
Ben denemedim :) Ama bunun için tozsuz ortam gerekir. Sadece ellerin girebileceği tozsuz küçük kabinler var, böyle bir kabin ile kafa değişimi yapılabilir.
 
Üst