Elektrikli scooter kontrolcü tamiri

[farukcandemirel]

İyi günler,
Dualtron Popular elektrikli scooterım var. Sürüş sırasında bir anda güç kesti ve ön motorun sürücü kartındaki MOSFET’ler yandı.
İlk başta sadece MOSFET’lerin hasar gördüğünü düşündüm. Daha önce tamir ettiğim bir kontrolcü için sipariş verdiğim 75V 60A MOSFET’lerden taktım. Cihazı toplamadan deneme yaptım; 5–10 saniye kadar hızlanma-yavaşlatma testlerinde sorun çıkmadı.
Daha sonra sabit haldeyken tam gaz verdim ve MOSFET tekrar yandı.
Bu sefer daha güçlü olsun diye IRFB4310 (100V 140A) MOSFET’ler sipariş ettim. Bunları taktım, 10–15 dakika boyunca farklı hız testleri yaptım, herhangi bir sorun yoktu. Soğutucu bloğa monte ettim, cihazı kapatıp topladım. Tekrar açtığımda, ilk gaz verişte MOSFET adeta ikiye ayrıldı.
Bunun üzerine MOSFET sürücü entegreleri olan IR2103’lerin de arızalı olabileceğini düşündüm ve karttaki üç tanesini de yenileriyle değiştirdim. Bu kez kartı toplamadan uzun süre test ettim, hiçbir sorun görünmedi. Ancak scooterı tamamen topladıktan sonra cihazı açar açmaz birkaç saniye içinde gaz verdim — teker daha dönmeden yine “pıt” etti ve MOSFET kısa devreye düştü, scooter kendini kapattı.
Artık nerede hata yaptığımı bulamıyorum. Sorun MOSFET’lerin kalitesinden mi, IR2103 devrelerinden mi, yoksa bootstrap devresi gibi başka bir bileşenden mi kaynaklanıyor emin değilim. İnternette benzer durumlarda “bootstrap devresini kontrol et” önerisini çok gördüm ama detaylarını tam anlayamadım.
Scooterın ön ve arka motor sürücüleri ayrı kartlar halinde. Arka motorun sürücüsü sorunsuz çalışıyor; ekran, iletişim ve diğer sistemler de normal. Problem sadece ön motorun kontrolcüsünde. Üzerinde “XC72090” kodlu MOSFET’ler vardı, bu model hakkında neredeyse hiçbir bilgi bulamıyorum. Sadece yabancı bir forumda 95V / 120A değerlerinde olduğu yazıyordu.
Ek olarak kartın birkaç fotoğrafını da paylaşıyorum.
Bu konuda fikir veya yönlendirme verebilirseniz çok sevinirim, çünkü artık gerçekten çıkmazdayım. Kusura bakmayın uzun uzun açıklarsam daha mantıklı olacağını düşündüm forumdaki ilk yazım hatalarımın kusura bakmazsanız sevinirim aktif olarak takip edeceğim yazıcı buraya bak şunu ölç filan derseniz hemen yaparım scooterın orjinalinde takılı olan mosfetin datasheetini fotoğrafa ekledim taktığım IRFB4310 mosfeti 70tl/adet olarak alıyorum acaba çakma mosfet mi alıyorum veya aldığım mosfet orjinali yerine kullanılamayacak bir mosfetmidir acaba lütfen yazdığımı yanlış anlamayın eğer detaylı bir şekilde yardım etmek isteyen olursa wp üzerinden filan hertürlü bilgisinin karşılığını ödemeye hazırım servisle uğraşacağıma kendim yapıp yardım ücretini ödemeye her türlü hazırım

 

[TunahanC]

Çok klasik olacak ama devreye gelen enerjide bir sorun olup olmadığını kontrol ettin mi?

 

[czorgormez]

bir skop ile kontrol sinyallerine bakabiliyor musun. tek mosfet mi var, yoksa H körüsü mü var ? veya frenleme için bir devre bulunuyor mu, motorun ters emk'sı için koruma diyotları var mı ?

 

[triyak]

Mosfetleri takım olarak, tamamını, değiştiryorsunuz değil mi?

 

[farukcandemirel]

Çok klasik olacak ama devreye gelen enerjide bir sorun olup olmadığını kontrol ettin mi?

arka motor aynı kartın aynalanmış hali ile sürülüyor sorun yok onda

 

[farukcandemirel]

bir skop ile kontrol sinyallerine bakabiliyor musun. tek mosfet mi var, yoksa H körüsü mü var ? veya frenleme için bir devre bulunuyor mu, motorun ters emk'sı için koruma diyotları var mı ?

totalde 6 mosfet her faz için high side low side var H köprüsü olabilir ters emk için diyot var diyota bağlı paralel küçük bir 100ohmluk direnç var diyotu ölçtüğümde 100ohm değerini ölçüyorum diyotta sorun olsa kısa devre olacağını düşündüğüm için diyotu söküpte ölçmedim fren içinse scooterda normalde motor freni var ama daha gaz verdiğimde patlattığı için o ayarı kafa karıştırmasın diye kapalı tutuyorum denemelerimin hepsini motor freni kapalıyken yaptım

 

[farukcandemirel]

Mosfetleri takım olarak, tamamını, değiştiryorsunuz değil mi?

takım olarak 2 kere değiştirdim yine aynı sorunu yaptı öncelerinde sadece yanan mosfetleri değiştiriyordum yine aynı şekil rastgele bir sorun yaratıyordu

 

[i_emre_arikan]

takım olarak 2 kere değiştirdim yine aynı sorunu yaptı öncelerinde sadece yanan mosfetleri değiştiriyordum yine aynı şekil rastgele bir sorun yaratıyordu

Bir de yapay zeka Google Gemini'ye danışın. O biraz bize ipucu verebilir.

Google Gemini'nin Önerileri:

Mekatronik.org forumundaki bu başlıkta kullanıcı (farukcandemirel), Dualtron Popular scooter'ının ön motor sürücüsünde sürekli MOSFET yakma problemi yaşıyor. MOSFET'leri (IRFB4310) ve sürücü entegrelerini (IR2103) değiştirmesine rağmen cihazı topladığında veya tam yük verdiğinde tekrar arıza alıyor.
Eğer bu soruyu soran kişi sen isen veya ona öneride bulunacaksan, şu adımları izlemek en mantıklısı olacaktır:
1. MOSFET'lerin Orijinalliğini Sorgula
Kullanıcı MOSFET'leri 70 TL gibi bir fiyata aldığını belirtmiş. IRFB4310 gibi yüksek akımlı (140A) ve popüler bir MOSFET'in bu fiyatlara "orijinal" olması Türkiye piyasasında oldukça zordur.
* Öneri: MOSFET'leri Digi-Key, Mouser gibi global distribütörlerin Türkiye temsilcilerinden (Örn: Özdisan) tedarik etmeli. Çakma MOSFET'ler iç dirençleri (Rds on) yüksek olduğu için yük altında anında ısıdan patlar.
2. "Bootstrap" Devresini İncele (IR2103 Yapısı)
Forumda da bahsedilen bootstrap devresi, üst koldaki (High-side) MOSFET'i tetiklemek için gereken voltajı sağlar.
* Öneri: IR2103'ün etrafındaki bootstrap diyotunu ve bootstrap kondansatörünü kontrol etmeli. Eğer bu kondansatör kapasite kaybına uğradıysa, üst MOSFET tam iletime geçemez, lineer bölgede kalır ve aşırı ısınarak saniyeler içinde yanar.
3. İzolasyon ve Kısa Devre Kontrolü
Kullanıcı cihazı topladıktan sonra sorunun nüksettiğini belirtmiş.
* Öneri: MOSFET'lerin soğutucu bloğa montajı sırasında kullanılan izolasyon pedlerini (mika veya silikon) ve vidaların plastik pullarını kontrol etmeli. Multimetre ile MOSFET'in orta bacağı (Drain) ile soğutucu blok arasında kısa devre olup olmadığına bakılmalı. Mekanik baskı altında bir sızıntı oluyor olabilir.
4. Motor Faz Sargıları ve Hall Sensörleri
Sorun kartta olmayabilir.
* Öneri: Ön motorun faz kablolarında veya sargılarında bir kısa devre olabilir. Motoru "boşta" çevirirken sorun yoksa ama yükte (yere basarken veya tam gazda) yanıyorsa, motordaki bir izolasyon hatası aşırı akım çekiyor olabilir. Arka motorun sağlam kartını ön motora bağlayarak (dikkatlice) motorun sağlamlığı test edilebilir.
5. Osiloskop ile Sinyal Takibi
Kullanıcıda osiloskop varsa, MOSFET'leri takmadan önce (veya düşük voltajla besleyerek) Gate uçlarındaki kare dalgaları görmeli.
* Öneri: Gate sinyalinde "ringing" (çınlama) veya tam oturmayan lojik seviyeler varsa, Gate dirençlerini de kontrol etmelidir.
Özetle: Büyük ihtimalle ya kullandığı MOSFET'ler sahte ya da bootstrap devresindeki pasif bileşenlerden biri (kondansatör/diyot) görevini yapmadığı için MOSFET'ler "yarı iletimde" kalıp yanıyor. Cihazı toplamadan önce seri bir lamba veya akım sınırlayıcı güç kaynağı ile test yapması kartı tamamen kaybetmesini önleyebilir.
Kaynak: Bir Yapay Zeka Olan Google Gemini