Off-grid inverter toprak baglantısı ve role atma sorunu

[gradyjnelson]

İyi günler. 18 adet panelin bağlı olduğu, Solinved marka 8.2 kWh inverterli sistemimiz var. Ancak "AC IN" girişine herhangi bir toprak hattı bağlı değil.
Mahallemizde trafodan yalnızca iki adet kablo geliyor ve inverterin şasesine, kendi yaptığımız dışarıya gömülü toprak hattını bağladı kurulma gelen teknisyenler.
Geçici bir süreliğine de olsa şuanda evin hiçbir prizinde toprak hattı bulunmamakta. Bütün tesisat, prizlere yalnızca faz ve nötr çekilerek yapılmış. Özellikle batarya modundayken, evdeki bütün elektroniklere çıplak ayakla pek dokunulmuyor. Ancak sormak istediğim şey bu değil çünkü, zaten toprak tesisatı çekmeyi düşünüyoruz.

Yaşadığımız sorun: inverter trafodan gelen mahallenin elektriğine geçiş sırasında, beş on dakika sonra veya bazen dört saat sonra; hatta batarya modundayken bile, trafodan gelen elektriğe inverterden önce bağlı olan kaçak akım rolesinin atmasına sebep oluyor.

Bağlantılar şu şekilde:

Mahalle trafosu >>> Elektrik sigortası >>> Kaçak akım rölesi >>> Rcon RCV03 voltaj koruyucu >>> Elektrik sigortası >>> Inverter >>> Ev

Araştırdığım kadarıyla bunun sebebi, inverterin şasesine bağlı toprak hattına, mahalle elektriğinden çok ufak akımların sızıp 500mt ilerideki trafonun nötrüne akması olabilirmiş. Bunu anlayabilmek için bir süredir çaba göstermeme rağmen teknik olarak kısmen anlayabilmiş olsam da henüz tam olarak kavrayamadım.

Sizce problem bu mudur ve öyle ise bunu anlamama biraz yardımcı olabilir misiniz?
Ve asıl sorum: inverterin yanına duvara bir toprak barası koyup, oradan hem inverterin şasesine hem de "AC IN" toprak kısmına bağlantı çekmeli miyiz? Yoksa "AC IN" girişine bağlanacak olan toprak, şaseye bağlı olan topraktan farklı mı olmalı?

Şimdiden yardımlarınız ve okuduğunuz için çok teşekkürler.

 

[rsimsek]

Mahalle elektriği dediğiniz şebeke oluyor sanırım?

AC IN toprak dediğiniz nedir, nötr mü? Nötr-toprak teması kaçak akımı attırır/açtırır!
İnverterde bir şekilde kaçak oluşuyor. Toprağı ayırıp bir süre izlenmeli. İnverterin topraklanmasından önce evdeki prizlere toprak hattı çekilmeli.

Ayrıca görseldeki inverter ana çıkışı (MAIN OUT) yerine ikinci çıkış (SECOND OUT) neden kullanılmış?

İzleme sırasında gaberleşme kablosunun da çekilmesi iyi olur.

 

[gradyjnelson]

Mahalle elektriği dediğiniz şebeke oluyor sanırım?

AC IN toprak dediğiniz nedir, nötr mü? Nötr-toprak teması kaçak akımı attırır/açtırır!
İnverterde bir şekilde kaçak oluşuyor. Toprağı ayırıp bir süre izlenmeli. İnverterin topraklanmasından önce evdeki prizlere toprak hattı çekilmeli.

Ayrıca görseldeki inverter ana çıkışı (MAIN OUT) yerine ikinci çıkış (SECOND OUT) neden kullanılmış?

İzleme sırasında gaberleşme kablosunun da çekilmesi iyi olur.

Merhaba, hızlı cevap için teşekkürler.
Evet doğru, mahalle elektriği dediğim trafodan gelen şebeke. Şebekeden faz ve nötr geliyor, üçüncü bir toprak hattı yok trafodan gelen ve bu durum bütün mahallede bu şekilde. Kendi evinde kendi toprak hattını döşemeyen hiç kimsenin toprağı yok mahallede ve tanıdığım kadarıyla üç-beş kişi hariç neredeyse hiç kimsenin evinde toprak yok. Açıklama olarak, eski tip bir şebeke olduğunu ve nötrün trafoda toprağa bağlandığı söyleniyor.
Evdeki prizlere toprak çekmeyi düşünüyoruz ancak o zamana kadar bu durumu anlamak ve yapılacak birşey var ise yapmak istiyorum.

"AC IN toprak" dediğim, fotoda görünen inverterin "AC IN" portundaki toprak hattı girişi. Inverterde hem şasesine bağlı bir toprak hem de AC IN(Şebeke elektriği) portunda başka bir toprak girişi simgesi bulunuyor. Fotodaki AC IN portunun altında "Toprak, Faz, Nötr" diye üç bağlantı gösteriliyor ancak trafodan iki bağlantı geldiği için toprak kısmı boş şuanda.
Benim merak ettiğim şey, şuanda fotoda da görünen inverter şasesine bağlı kendimize ait olan toprak hattını bir de inverterin AC IN portundaki toprak hattına bağlamamızın doğru olup olmadığı.

MAIN OUT yerine ikinci çıkışın bağlanmasının sebebinin bataryanın tamamen bitmesine izin vermemek olduğunu söylemişlerdi. MAIN OUT çıkışı, batarya tamamen bitene kadar evi besliyor ancak SECOND OUT belli bir yüzdeliğe gelince beslemeyi keserek bataryanın tamamen boşalmasını önlemiş oluyor diye söylendi ve kullanım kılavuzunda da bu şekilde bahsediliyor.

Evet, inverterin içerisinde bir şekilde kaçak oluşuyor. Ancak araştırdığım kadarıyla konu biraz karışık:
Evdeki toprak hattı eksikliğinden dolayı sistemsel olarak çok ufak bir kaçak akım oluşmasının bu durumda normal olduğunu öğrendim. Normal derken demek istediğim, bunun inverterdeki bir arızadan değil; oluşturduğumuz bağlantı şeklinde beklenecek bir durum olduğu. Inverterin iç aksamında EMI filtresindeki Y kapasitörlerinden şebeke nötründen şase toprağına çok küçük bir kaçak akım oluştuğunu ve bu kaçak akımın toprak hattından toprağa ve oradan toprağın kendisinden trafoda yere gömülü olan nötr hattına bağlanarak bir loop oluşturduğunu ve nötrdeki bu çok ufak gerilim farkının kaçak akım rolesini attırdığını öğrendim. Tabi anladığım kadarıyla ve anlayıp anlamadığımdan emin bile değilim.

Acaba bu sorunu, AC IN portunda şuanda boş olan toprak girişini, evimizdeki toprak hattına bağlayarak çözebilir miyiz sizce? Bu durumda şase ve AC IN portundaki toprak girişi aynı hatta bağlanmış olacak. Kafamı karıştıran şey inverterde iki ayrı toprak bağlantı yeri olması. Biri şasede diğeri ise şebeke girişinde(AC IN portundaki toprak)

 

[rsimsek]

1. Şebekeden sadece faz ve nötr gelir. Şebeke trafo çıkışında nopraklanmış olsa da bu hat nötr diye adlandırılır. Toprak her abonenin tesisatına uygun topraklama kazıklarıyla tesis edilen koruma hattıdır. Cihazların gövdelerindeki toplamda herhangi bir 30mA ve üzerindeki kaçak buradan toprağa sızınca kaçak akım/koruma rölesi/KAKR devreyi açar.

2. Eğer faz (L/line) ve N (nötr)'ün bağlı olduğu klemenste toprak için de yer varsa toprak oraya da bağlanmalı. Yoksa, cihazın metal gövdesindeki mevcut bağlama yeterlidir.

3. Kaçak durumu cihazdan mı evden mi diye kontrol için bir süre inverter devreden sökülerek şebeke doğrudan eve bağlanabilir. Fakat evdeki kaçak toprak hattı olmadığından farklı yollar üzerinden olabilir.

4. Main out ve Second out farkını ve ne amaçla olduklarını bilmiyorum. Bu tür inverterler ups gibi kullanılabildikleri için acil durumlarda ana akü devre dışı olduğunda ikinci/yedek kısım devreye giriyor olabilir?
Cihazın kitapçığından araştırılmalı!

5. Güvenliğiniz için kesinlikle topraklama kazığı yoksa çakılmalı ve tesisatı çekilmelidir.

 

[meke]

Şebekeden sadece faz ve nötr gelir.

Ve bu nötr zaten trafodan gelen topraklama. Benim bildığım kadar sadece TN-şebekelerde son kullanıcıda topraklama yok. Ve bu nedenle tüm şaselerde bir voltaj oluşur. Sonuç:

... çıplak ayakla pek dokunulmuyor.

IT ve TT-şebeklerde son kullanıcı tarafında topraklama zorunludur.
Yerleşim yerlerde sonradan topraklama yapmak tabii çok kolay olmayacak. Ama şart.
Birde "abi, arada bir bu bölgeye tuzlu su dökersen ...." gibi nasıyat veren kişilerden uzak durunuz. İlk aşamada topraklama mükkemel oluyor. Ve sonra bu tuzlu su sayesinde yer altındaki tesisat çürümeye başlıyor.

 

[gradyjnelson]

1. Şebekeden sadece faz ve nötr gelir. Şebeke trafo çıkışında nopraklanmış olsa da bu hat nötr diye adlandırılır. Toprak her abonenin tesisatına uygun topraklama kazıklarıyla tesis edilen koruma hattıdır. Cihazların gövdelerindeki toplamda herhangi bir 30mA ve üzerindeki kaçak buradan toprağa sızınca kaçak akım/koruma rölesi/KAKR devreyi açar.

2. Eğer faz (L/line) ve N (nötr)'ün bağlı olduğu klemenste toprak için de yer varsa toprak oraya da bağlanmalı. Yoksa, cihazın metal gövdesindeki mevcut bağlama yeterlidir.

3. Kaçak durumu cihazdan mı evden mi diye kontrol için bir süre inverter devreden sökülerek şebeke doğrudan eve bağlanabilir. Fakat evdeki kaçak toprak hattı olmadığından farklı yollar üzerinden olabilir.

4. Main out ve Second out farkını ve ne amaçla olduklarını bilmiyorum. Bu tür inverterler ups gibi kullanılabildikleri için acil durumlarda ana akü devre dışı olduğunda ikinci/yedek kısım devreye giriyor olabilir?
Cihazın kitapçığından araştırılmalı!

5. Güvenliğiniz için kesinlikle topraklama kazığı yoksa çakılmalı ve tesisatı çekilmelidir.

Tamamdır, yardımlarınız ve zaman ayırdığınız için çok teşekkürler. En yakın zamanda bütün prizlere toprak çekmeyi düşünüyoruz.
Her prize yeniden bir toprak hattı çekilmesi gerektiği için biraz zahmetli bir süreç olduğundan o zamana kadar: inverterin yanındaki duvara toprak barası koyup, inverter şasesine ve inverterdeki AC IN klemensindeki şuanda boş olan toprak girişine toprak barasından bağlantı çekeceğiz. Tekrardan teşekkürler.

Ve bu nötr zaten trafodan gelen topraklama. Benim bildığım kadar sadece TN-şebekelerde son kullanıcıda topraklama yok. Ve bu nedenle tüm şaselerde bir voltaj oluşur. Sonuç:

IT ve TT-şebeklerde son kullanıcı tarafında topraklama zorunludur.
Yerleşim yerlerde sonradan topraklama yapmak tabii çok kolay olmayacak. Ama şart.
Birde "abi, arada bir bu bölgeye tuzlu su dökersen ...." gibi nasıyat veren kişilerden uzak durunuz. İlk aşamada topraklama mükkemel oluyor. Ve sonra bu tuzlu su sayesinde yer altındaki tesisat çürümeye başlıyor.

300 metre civarı ana yoldan kendi yolu ile ayrılmış olan bahçeli ve müstakil bir ev olduğu için kendi toprak hattımızı gömmemiz sorun olmadı ancak evde prizlere toprak bağlantısı çekilmemiş bile. Bu yüzden toprak hattı şuanda yalnızca invertere, elektrikli şofbene ve bilgisayarı besleyen UPS'e bağlı.

Inverter, şebeke elektriği modundayken şebeke nötr hattı toprak görevi gördüğü için çıplak ayak ile elektronik cihazlara temas edince bir çarpma yaşanmıyor ancak batarya modunda en iyi ihtimalle rahatsız edici bir akım hissediyorsunuz dokunduğunuzda. Bu durum şebekenin faz ve nötr hatlarının 220 ve 0, inverterin ise +110 ve -110 gibi bir değere sahip olmasından mı kaynaklanıyor sizce?

Toprak hattına tuzlu su dökmeyi kesinlikle düşünmeyiz elbette. Böyle bir muhabbetin varlığını bile ilk defa duydum ve fazlasıyla mantıksız birşey. Tuz, metalin yıpranmasını ve paslanmasını hızlandıran birşey olarak bilinmiyor muydu zaten? Hatta deniz kenarı yerlerde, dışarıda bırakılan araçlar bu sebepten dolayı daha hızlı eskir. Hatta instagramda bir kanal aracına günlük tuzlu su spreyi uygulayarak süreci paylaşıyordu. Böyle bir toplumda kulaktan dolma hiçbirşeye inanılmaz. Malum, şuanda da gördüğünüz gibi yaşadığım sorunu elimden geldiğince teknik açıdan anlamaya çalışıyorum.

 

[kocamanusta]

akü modunda inverter çıkışları ile toprak arasında ~115V görüyorsanız cihaz gövdelerine temasta çarpılabilirsiniz. bu durumda insan hayatını tehlike sokacak akımlarda bile KAKR açma yapmayacaktır. inverter çıkışının bir ucu toprak potansiyeline getirilmeli. muhtemelen girişte de AC -en ilkel- tip bi KAKR kullanılmıştır.

 

[taydin]

Tamamen belirsiz zamanlarda atıyorsa KAKR o zaman parazitik etkiler neticesinde olma ihtimali de var. Güçlü bir inverter de iyi bir parazit kaynağıdır. Eğer sorun bu ise, topraklamanın sonunun çözümüne bir faydası olamayacak.