Ölçü aletlerinde 9V şarj edilebilir pil kullanımı

[Mikro Step]

El tipi LCR metrem 9V pili cabuk bitiriyordu. Zamaninda Ni-Cd pil aldim cok da memnunum.

 

[HKIR]

herkes enerji verimliliğine-pil ömrüne odaklanmış ama kaçırdığınız çok önemli bir nokta var. ölçü aletleri çok temiz dc veren kimyasal pillere göre tasarlanmıştır. besleme girişinde bir noise filtresi vs barındırmazlar. bu tip step up - down barındıran bir sw mode güç kaynağı ile beslendiğinde o ölçü aleti mV veya uA kademelerinde ciddi şekilde gezecektir. hatta mA ve mV kademelerinde bile bir yöne doğru belirsizlik oluşacaktır.

İşin aslı çok daha kapsamlı şeyler de bahis benim aktardıklarım bir hayli kapsamlı bir projenin prototip aşamasının bir kısmı ile ilgili temel sorgulamalara dair pratiklerden..

.....
Misal hani smps 550kHz anahtarlama frekansı, hem bir avantaj hem de multimetre gibi hassas bir cihaz için potansiyel bir risk demek.

Nedenini şöyle açalım:

1. 550kHz Ne Anlama Geliyor?​

Bu modül, voltajı düşürmek için saniyede 550.000 kez açılıp kapanıyor.

• Avantajı: Frekans ne kadar yüksekse, kullanılan bobin ve kondansatör o kadar küçük olabilir (modülün minicik olma sebebi bu).
  Ayrıca bu frekans, multimetrenin ölçmeye çalıştığı düşük frekanslı (50-60Hz gibi) sinyallerden çok uzakta olduğu için filtrelemesi daha kolaydır.
• Dezavantajı: 550kHz, "Radyo Frekansı" (RF) bölgesine girer.
  Eğer modül düzgün ekranlanmamışsa (ki bu açık devrelerde ekranlama yok), havadan elektromanyetik parazit yayabilir.

2. Multimetredeki Kritik Risk: ADC Etkileşimi​

Multimetrelerin kalbinde Dual-Slope ADC (Analog-Dijital Dönüştürücü) bulunur. Bu devreler genellikle çok hassastır.

• Eğer bu 550kHz'lik gürültü, multimetrenin giriş sinyaline binerse; ekranda son basamakların sürekli "oynadığını" görürsün.
  Mesela 9.00V ölçmen gerekirken ekran 8.98, 9.02, 9.01 gibi sürekli değişebilir.
• Çözüm: Modülün çıkışına (OUT+ ve OUT-) ekstradan bir 100nF seramik kondansatör ve yanına bir 10uF elektrolitik kondansatör atarsan, o 550kHz'lik gürültünün çoğunu multimetreye ulaşmadan toprağa akıtırsın.

3. "3 Hücre + Buck" Mantıklı mı?​

Evet, kesinlikle mantıklı. Çünkü:

1. Voltaj Farkı: 3 hücre tam doluyken 12.6V eder.
   Modülün bu voltajı 9V'a düşürmesi için önünde geniş bir alan (headroom) kalır.
   
   
2. Lineer Regülatör Alternatifi: Eğer 550kHz gürültüsü ürkütürse, bu 3 hücrenin çıkışına smpss modül yerine bir L7809 (lineer regülatör) de takabilirsiniz. (Benzeri şekilde diğer Gerilim ihtiyacı durumlarında da LDO bahis.)
   Gürültü sıfıra iner ama bir miktar enerjiyi ısıya dönüştürür.
   Ancak multimetre çok az akım çektiği için bu ısı ihmal edilebilir düzeyde kalır.

Sonuç: 550kHz modern ve verimli bir frekans.
Eğer multimetrenin ekranında stabilite sorunu yaşamazsanız (ki çoğu modern multimetre bunu tolere eder), bu kurulumu gönül rahatlığıyla kullanabilirsin.


LDO mesela bir örnekle ele alalım...

Diyelim ki Boost (Yükseltici) Kullandın, Riskler Ne?​

Eğer uygun bir yükseltici modül takarsan multimetre çalışır, ama şu iki sorunla karşılaşırsın:

• RF Gürültüsü (Parazit): Bu minik anahtarlamalı modüller (Switching Converters) çalışırken yüksek frekansta manyetik gürültü yayar. Multimetrenin içindeki hassas ADC (Analog-Dijital Dönüştürücü) bu gürültüden etkilenip hatalı ölçüm yapabilir.
  Ekrandaki rakamların sürekli oynaştığını görebilirsin.
• Öz tüketim (Quiescent Current): Multimetreyi kapatsan bile bu modül arkada çalışmaya ve pilini sömürmeye devam eder.
  Birkaç hafta sonra multimetreyi eline aldığında pilin tamamen bitmiş olduğunu görürsün.

---

En Sağlıklı Çözüm Nedir?​

Eğer multimetreni lityum pil ile beslemek istiyorsan en temiz yol şudur:

1. İki Hücre Seri: İki adet lityum hücreyi (mesela iki tane 14500 pil) seri bağla (7.4V - 8.4V).
2. Direkt Bağlantı: Hiç modül kullanmadan direkt multimetreye gir.
   Çoğu 9V multimetre 7V'a kadar doğru ölçüm yapar.
3. LDO Regülatör: Eğer voltajın çok sabit olmasını istersen, araya çok düşük akım çeken bir LDO (Low Dropout) regülatör koyabilirsin.

 

[HKIR]

Pahalı cihazlar için tavsiye etmem ama uzun zaman önce eski bir multimetremi (Victor VC86C) modifiye etmiştim. Çok eğlenceli ve öğretici olmuştu:

1- İçine 3.7V Li-Ion 3.7V ciklet pil takıp pil yuvasına da TP4056 şarj modülü ekledim. Böylece açık kaldı, pil bitti derdi olmuyor. USB Type-C kablosu ile kısa zamanda şarj oluyor. Hatta 3-5 dk şarj ile bir iki saat idare edebiliyorsunuz.

2- Pil yuvasındaki boşluğa küçük bi ESP8266 (ESP12F) koyup onu multimetreyi bilgisayara bağlamak için kullanılan UART bağlantısına bağladım.

3- ESP12 kablosuz ağa bağlı. UART hattındaki iletişimi çözüp ölçüm ve batarya durumu bilgilerini MQTT sunucusuna gönderiyor. Böylece herhangi bir MQTT görüntüleyici ile ölçümü telefon ya da bilgisayarda görüntülemek veya basit bir yazılım ile log tutmak mümkün oluyor. Hatta küçük OLED ekranlı bir gözlük yapıp ölçümü orada canlı görebilmiştim.

4- ESP12 kablosuz ağa bağlanamazsa access point olarak çalışıor. Siz ona bağlanıp üzerindeki web sayfasını kullanarak kablosuz ağ, MQTT sunucusu/topic bilgileri, NTP ayarı gibi bilgileri ayarlayabiliyorsunuz.

5- Gerekmediği zaman pil tüketmemesi için ESP12 beslemesine bir MOSFET ile anahtarlama (latching) devresi yapıp, gerekmediği zaman beslenmemesini sağlamıştım. TX hattında iletim olmaya başladığı zaman devre ESP'ye güç veriyor. O andan itibaren ESP12F açılıp kendi beslemesini yönetiyor. 30sn TX iletişimi olmadığında da kendi beslemesini geri kapatıyor. UART iletişimini de multimetre üzerindeki RS232 düğmesi ile açıp kapatabiliyorsunuz. Bu sayede ESP32 sadece MQTT ile göndermek istediğinizde enerji tüketiyor.


Multimetreyi hala aktif kullaıyorum. Hatta şu an masamda

Fırsat bulunca bunun detaylı bir konusunu açayım ..

O konuya göz atmak bile, bir çok kişiye hayli hayli katma değer sağlar elbet..

Şöyle bir Prototip Proje konseptinden azca vazca cazca bahsedeyim katma değeri yine yüksek..
RC3563(IR Metre) AT24-30A (AC Metre) ve DL24P-180W (DC Metre) --- KA3005P ve KA3010P --- CM2100B Clamp yada MS2015B Clamp --- B41T+, UT61E ve UT61E+ ve UT622E (LCR) --Hioki DT4282'ye kadar vs işte aklınıza gelen her türlü serial ve USB ve Bluetooth arayüzleri vs olan bir kısım 20 kadar cihaz bahis..

Bunları ortak bir platforma topladık tamamı bluetooth transmitter ve alıcıda herşeyi kapsasın vs dediğimiz bir receiver, hatta şu:

AN54LQ-U15-Raytac Corporation

Raytac's nRF54L15 module spectrum covers AN54LQ and AN54LV series with Chip Antenna, PCB Antenna, u.FL connector for External Antenna, and Antenna Pin options for selection. Highlights of nRF54L15 Solution* 128 MHz Arm® Cortex®-M33 processor* Scalable memory configurations up to 1.5 MB NVM and...

www.raytac.com

Aslında bunu seçicektik lakin neyse:

AN54LV-U15-Raytac Corporation

Coming Soon

www.raytac.com

Şimdi hemen bir PCB vs tasarla vs hayli zaman yiyecek iş olduğundan.. Şunuda sağladık:

AN54LQ-DB-15-Raytac Corporation

AN54LQ-DB-15 demo board is designed for quick testing and debugging without building your own board. The board is available with AN54LQ-15 (Chip Antenna), AN54LQ-P15(PCB Antenna), and AN54LQ-U15(u.FL Connector) modules. Raytac's nRF54L15 module spectrum covers:AN54LQ-15, AN54LQ-P15 and...

www.raytac.com

Diğerini seçsek şunu sağlardık ama ona 3 modül sök tak hayli sıkıntı olurdu neyse zaten bir önceki seçimle bunun farkı az hani bunda 1 pin dışarıda, diğerinde ise analog ve uyandır ve çeşitli input output pini ilgili entegreden dışarı verilmemiş, yani Nordic öyle yapmış yoksa RayTac onuda dışarı verirdi bu LQ da da, tıpkı LV de de yaptığı gibi. :

AN54LV-DB-15-Raytac Corporation

AN54LV-DB-15 demo board is designed for quick testing and debugging without building your own board. The board is available with AN54LV-15 (Chip Antenna), AN54LV-P15(PCB Antenna), and AN54LV-U15(u.FL Connector) modules. Raytac's nRF54L15 module spectrum covers:AN54LQ-15, AN54LQ-P15 and...

www.raytac.com

Velhasıl kelam..

Bunu da zaten mecbur tedarik edeceksin bu işlerde..

https://www.nordicsemi.com/Products/Development-hardware/nRF54L15-DK

Neyse aldık hepsinden veriyi bastık PC'ye OS Windows 64 Bit ...

Sonra Android Telefon ve Tablet Platformları ... BLE de sorunsalları yok yani enaz 4.0 olmalılar aslında v.2 v.3 de olur yani transmitterlar minumun hani ama Apple IOS dur der ve bir dünya lisanslama vs BLE ile aş gitsin tüm sorunları bu bazda transmitterlar en az V.4 artık 4.1 4.2 ki piaysada onalra V5 diyorlar değiller ama çok fark yapmaz hani atacağın veri neki vs sonuçta bizde artık JDY-23 veya HM-10 veya klon SOC ları vs hasıl olduğundan çünkü bazı cihazların direk hani transmitterı üstünde mecbur onlar için yeniden donanımsal müdahaleler yapmamalıyız yapılır hani hattta yutdışından aldım şimdilerde ch340lar favori bozuktu entegre elde yok ahani ona uygun ft232rl ile girdim açlıştrıdım ama parazit vs rahat bırakmadı sürekli araya tuhaf değerler vs sonra bir paket aldım 10-20 artık eski chipden takınca parazir ortadan kalktı bırak hani pile boost veya step down step up yapsan bile parazit bahis aslında o optik transmitterlar var hani bu multimetrelerde bazısında çift göz al ve onalrı gereğindne yakın konumlandırsan 1000 V AC ölçümünde dahi sorunsal büyük ve yin eşu modüller LV LQ miniler onalra takacağın anateni yanlış seçersen de cihazları bozarsın ve bunlara satatik vs sorma bluetooth hani minimal kıl kadar teller bunlarda paraziti hiç sorma hassasiyeti hiç mi hiç sorma vs..


Linux ve diğer tüm platformlar için zaten veri gönderimi ve alımı standart olacağından her platforma kolayca veriler alınır ve GUI'lere zaten belli protokollerde standart bir aktarım belli kalıplarla modüler edileceğinden yazılımsal olarak onlarda problem değil..

Donanımsal olarakta alıcı hani özel tasarım bu bazda hiçbirinde sürücü vs problem değil nedir en büyük sıkıntı yaHu bunu OS nasıl tanısın yani SPP profil olayı Bluetoth V4.2 de sonra kalktı BLE tamam da e eskiden olup SPP gönderenler var vs o şekilde de hani sorunsallar vs bahis..

Şİmdi Konsept sonuçta hani çözümsel olarak gelecek 10-15 senede ve geçmiş 10-15 senede, bir şekilde artık USB -SERIAL - BLUETOOTH arabirimleri ile artık ne kadar iletişim altyapısı sağlanmış cihaz varsa ve olacaksa, standart grafikleme ve standart fonsksiyonları çalıştırmamda bana sıkıntı çıkaramaz...

Sen paraziti bir de bana sor Hajı yoksa hani bir ileri sorgulamaya bak neler dökülüyor eteklerimden ama pratikten pratikten..

O an hani araştırdığım bir şey olursa, SEO çalışmalarınızdan dolayı bir şekilde benim önüme düşüyorsa SEF altyapılı içerikleriniz, ve hani gerçekten bir iki şey yazmam o an bana elzem geldiyse, çünkü başkaca da kanallardan çokça da soruyorlardır o odaklanma hali ile ilgili bu konsepte dair şeyler, e denk gelirsek hani -tam yerine rast geldi manzara koduk- yazıyorum vs 2'dir, O'dur hani, cümleten selametle sağlık afiyet ve her daim keyifli demler vs imla için kusura kalamasın herhangi bir hiç kimse * imaj hiçbir şey sen susuzluğunu yen * vs...

 

[HKIR]

9V adaptörle çalıştırsak bir problem teşkil eder mi peki ?

Standart bir 9V mi bir transformatör 4 diyot bir Kondansatör olur içinde o kadar, yoksa SMPS mi vs sorunsal aynı yine her şekilde süzme için alt*yapı eklenmesi şart ve evet DC - DC dir hani ama gerçekten o adaptörden çıkan DC mi, bak o bambaşka bir detaylı osiloskop showcase icap ettirir, doğru yapılırsa elbette olur diğer türlü cihaz şaşar durur..

________________________________

Ni-CD bir zamanların kralıydı ama artık Ni-MH en makul çözüm bencede hani eğer en detay noktaya kadar olaya hakim olunamamışsa gerilimleri 1.2 nominal o biraz hani ama 1.6V seviyesine kadar şarj alırlar..

Konsepte tam hakim olunabilmişse evet çok güzel modüller tasarlayabilirsiniz DIY ve MAKER konsepti içinde kalarak dahi..
20 tane ölçü aletine pil mi dayanır ki yani mecbur hepsi için ihtiyaçları bazında optimum DIY, zaten 9V, 3V, 6V kimi bir 9V bir 3V kimi de benzeri kombinasyonlara gereksinim duyuyorlar.

Parazit (Noise, Jitter, Ripple, Distorsiyon, EMI/Interference, Leakage), Yüksek veya Düşük Gerilim sorunsalları, Güvenlik sonra uzun ömür ve kalibrasyon durumu handikapları gözetilirek ve anide anlık değinemediğim mazide çokça irdelediğim atide sorgulamalarınıza göre değenebileceğim tüm noktalar ele alınarak pekala ve pakala ucuza neredeyse cihazın ömrü kadar ömürlü şeyler yapabilirsiniz.

Yaptım gene yaparım vs..

Hattı noise olan huzuru neyler,
Ripple'ı bol olan boş yere inler.
EMI 'i kirliyi hangi DMM dinler,
Süzse süzülür, süzmezki süzülsün.

Ayar varsa bir gizli sıkıntı daha da bahis çünkü ayar kayarsa, hele de gerilim yüksek olan kısıma doğru kayarsa, cihaz arıza konseptinde, ayar kısmı sökülür uygun olan sabit değerde watt kısmınıda kendi güvenliği ve yine cihaz güvenliği için sağlayan ilgili direnç o ayar potansiyometresi yerine sabitlenir, bu step up step down modüllerde veya multi konsept modüllerde vs..

LDO SMPS artık bir takım emici fitreler ile LC RC hani vs ile yamalanarak bu işler gayet memnun edici şekilde kotarılır., lakin öyle söylendiği kadar hani kolay değil ama yapılıyor da yani.

Kadmiyum, çevre ve insan sağlığı için son derece tehlikeli, ağır bir metaldir.

• Piller çöpe atıldığında kadmiyum toprağa ve yeraltı sularına karışır.
• Bu nedenle Avrupa Birliği (u-2006/66/EC direktifi ile) ve birçok ülke, tıbbi cihazlar ve acil durum sistemleri dışındaki tüketici ürünlerinde Ni-Cd kullanımını yasakladı.
  
  Ni-Cd piller, rafta beklerken enerjilerini çok hızlı kaybederler. Bir ay bekleyen bir Ni-Cd pilin enerjisinin %20-30'u durduğu yerde uçup gidebilir.
  
  
• Ekonomik / Çinko-Karbon 600 – 1000 mAh Marketlerin en ucuz "Heavy Duty" pilleri.
• Standart Alkali 1500 – 2000 mAh Standart markalı piller.
• Premium Alkali 2400 – 2850 mAh "Ultra", "Max", "Advanced" ibareli üst segment piller.
  
  

  Özet Karşılaştırma (AA Boyutunda)​

  Pil Türü	Voltaj	Kapasite (Gerçek mAh)	Güvenli mi?
  Alkali AA	1.5V	~2000 mAh	Evet (Her yerde)
  Ni-MH AA	1.2V	~2000-2500 mAh	Evet (Şarjlı standart)
  1.5V Li-ion AA	1.5V	~2000 mAh	Evet (Özel şarjlı)
  14500 Li-ion	3.7V	~900 mAh	HAYIR! (Cihazı yakar)

  
  9V Formunda
  
  

  Sıra	Pil Kimyası	Tipik Kapasite	Özelliği
  1.	Lityum (Şarj Edilemez)	1000 – 1200 mAh	En uzun ömürlüdür. Duman dedektörlerinde 10 yıl dayanabilir.
  2.	Alkali (Standart)	550 – 600 mAh	Marketlerde satılan standart pillerdir. Orta seviye kapasite sunar.
  3.	Li-ion (Şarj Edilebilir)	500 – 600 mAh	Yeni nesil şarjlılardır. Voltajı bitene kadar sabit tutarlar.
  4.	Ni-MH (Şarj Edilebilir)	175 – 300 mAh	Eski tip şarjlılardır. Kapasiteleri şaşırtıcı derecede düşüktür.
  5.	Çinko-Karbon (Ucuz)	350 – 400 mAh	En ucuz pillerdir. Kapasitesi alkaliye göre düşüktür ve çabuk akar.

  
  Aslında Ni-Cd'lerin iki çok güçlü yanı vardı:
  • Aşırı dayanıklılık: Çok yüksek akım çekişlerine (matkaplar gibi) ve aşırı sıcak/soğuk havaya inanılmaz dirençliydiler.
  • Döngü ömrü: Binlerce kez şarj edilebilirlerdi.
    

    Özetle: Kadmiyumun zehirli olması ve NiMH pillerin aynı boyutta 3 kat daha fazla kapasite sunması, Ni-Cd'nin sonunu getirdi.

Bu geçiş genellikle mümkün olsa da, "tak-çalıştır" demeden önce dikkat etmeniz gereken birkaç kritik nokta var. Ni-MH piller, Ni-Cd'lerin (Nikel-Kadmiyum) doğrudan varisidir ancak huyları biraz farklıdır.

İşte uyumluluk rehberi:

1. Cihaz Uyumluluğu: %99 Evet​

Çoğu eski cihaz (el süpürgesi, eski şarjlı matkap veya telsiz telefon), Ni-Cd yerine Ni-MH takıldığında sorunsuz çalışır.

• Voltaj: Her iki tür de hücre başına 1.2V nominal gerilime sahiptir. Cihazınız voltaj farkını anlamaz bile.
• Performans: Ni-MH pil taktığınızda cihazınızın tek şarjla kullanım süresi muhtemelen 2 veya 3 katına çıkacaktır (çünkü kapasite daha yüksektir).

---

2. Şarj Cihazı Uyumluluğu: Büyük Bir "Belki"​

En büyük risk buradadır. Ni-Cd ve Ni-MH pillerin şarj edilme yöntemleri (şarjın bittiğini anlama teknikleri) farklıdır:

• Ni-Cd Şarj Cihazları: Genellikle "zamanlayıcılı" veya çok basit sistemlerdir. Ni-MH pillerin şarjının bittiğini anlamayabilir ve pili aşırı ısıtarak bozabilirler.
• Isı Sorunu: Ni-MH piller aşırı şarja karşı Ni-Cd'den çok daha hassastır. Eğer şarj sırasında pil el yakacak kadar ısınıyorsa, o şarj cihazını kullanmamalısınız.

Kritik Tavsiye: Eski cihazınızın içindeki pili Ni-MH ile değiştiriyorsanız, mümkünse şarj cihazını da Ni-MH uyumlu (akıllı) bir modelle güncelleyin.

---

3. Kullanım Alışkanlığı Farkı​

Ni-Cd pilleri "iyice bitirip öyle şarj etme" alışkanlığınız varsa, Ni-MH ile bunu unutabilirsiniz.

• Ni-MH pillerde hafıza etkisi yoktur. İstediğiniz zaman şarja takabilirsiniz.
• Ancak Ni-MH piller, tamamen boşalmış halde (0V) uzun süre bekletilmeyi hiç sevmezler; bu pilin kimyasını bozabilir.

 

[HKIR]

Piller üzerine çok fazla detay aktarabilirim çünkü gömülü mühendislik ve robotik şeyler veya mekatronik şeyler icabı pratik olarak çok fazla irdeleme fırsatı bulabildim ama ben şu kadarı ile bu an, sınırlı kalmayı gerek-yeter bulurum.

Neden Li-Ion da Li-Po değil, e pahalı en ufak Li-Po hücresi bile yoksa biri patlar biri yanar diye bilinir ama işin aslı ikiside patlıyor ve yanıyor ve öyle su vs hani söndüremez hani yangın söndürücü bile olamıyor, bırakıcan yanacak yapacak bir şey yok o anda, alınacak tüm önlemleri önceden almak elzem, BMS şart...

Diğer bir konu da, mesela deniyor ki 650 mAh Li-Ion 9V, bak işin aslı o 3.7 V tek bir 650 mAh Li-Ion hücre veya benzeri şekilkde 1.5 V Li-Ion 3000 mWh deniyor vs ama sağlamaları o kadar olamıyor..

Birçok Li-ion AA pil üreticisi, rakam büyük görünsün diye kapasiteyi mAh (akım) yerine mWh (enerji) olarak yazar.
Örneğin: Üzerinde 3000 mWh yazan bir Li-ion AA pil, aslında yaklaşık 2000 mAh kapasiteye sahiptir. (3000/1.5V=2000mAh)
Ama bu iyi bir değerdir yinede çünkü kullanım alanı gereği eğer max 0.5 A çekeceksen oda çok çok az kere e yani uzun süre gider ve şarj edersin kaç kere neredeyse cihazın ömrü kadar uzunca bir dönem ek bir maliyetin olmaz ve stabildir kayma yapmaz gerilim nominal seviyesini hep sağlar..

• Voltaj Farkı: Normal Li-ion hücreler 3.7V'tur.
  AA pil boyutundaki (14500 kodlu) saf Li-ion piller 3.7V verir ve bunları normal bir kumandaya veya oyun koluna takarsan cihazı yakabilirsin.
• Regüleli Li-ion: "1.5V Li-ion" olarak satılan yeni nesil pillerin içinde küçük bir devre vardır.
  Voltajı 1.5V'a düşürürler.
  Bunlar genellikle 1500 - 2500 mAh arasındadır.,

9V için ise..

9V Pil Kapasite Sıralaması (Yüksekten Düşüğe)​

Sıra	Pil Kimyası	Tipik Kapasite	Özelliği
1.	Lityum (Şarj Edilemez)	1000 – 1200 mAh	En uzun ömürlüdür. Duman dedektörlerinde 10 yıl dayanabilir.
2.	Alkali (Standart)	550 – 600 mAh	Marketlerde satılan standart pillerdir. Orta seviye kapasite sunar.
3.	Li-ion (Şarj Edilebilir)	500 – 600 mAh	Yeni nesil şarjlılardır. Voltajı bitene kadar sabit tutarlar.
4.	Ni-MH (Şarj Edilebilir)	175 – 300 mAh	Eski tip şarjlılardır. Kapasiteleri şaşırtıcı derecede düşüktür.
5.	Çinko-Karbon (Ucuz)	350 – 400 mAh	En ucuz pillerdir. Kapasitesi alkaliye göre düşüktür ve çabuk akar.

Lakin piyasada o 9V Li-Ion 650 mAh ki oda iyi esas 1000+ diye satılanların çoğunda durum şu...

3.7V×650mAh=2405mWh.

Bunu 9V'a bölersek (2405/9), kayıpları da sayarsak eline yaklaşık 250-260 mAh gibi bir reel kapasite geçer.

Buda Ni-MH ve Çinko Karbon aralığına oturur ama eğer stabil şekilde ise sürekli şarj yapabilirsin ve mekanik anahtar ile kullanışlıdır çünkü 9V yi her daim de sağlar parazitte yapmıyorsa, o önlemler alınmışsa e hazır bir ünite alınır ve uzun yıllar kullanılır..

Çoğu kaliteli 9V Li-ion pildeki yapı ise farklı yani iki adet 3.7V hücre seri bağlıdır (7.4V nominal).

• Nasıl Çalışır? Eğer üzerinde "Sabit 9V" yazıyorsa, içindeki devre 7.4V'u alıp 9V'a "step-up" yapar.
• Neden Yaparlar? Çünkü bazı cihazlar (eski gitarlar veya telsizler) voltaj 8V'un altına düştüğünde "pil düşük" uyarısı verir.
• Bu devre sayesinde pil bitene kadar cihaz "canavar gibi" 9V almaya devam eder.

Eski multimetreler içinde durum böyle misal Sanwa EM 7000.. 2 adet 1.5V AA ve 1 adet tipik 9V formu ile çalışır..

Güç (W)=Voltaj (V) × Akım (A).

Voltajı 3.7'den 9'a çıkarırsan, akım (mAh) otomatik olarak aşağı iner.

Ham Enerji (mWh): 3.7V × 650mAh = 2405mWh

9V Çıkıştaki Teorik Kapasite: 2405mWh / 9V ≈ 267mAh

Gerçek Dünya (Verimlilik Kaybı): Step-up devreleri çalışırken ısınır ve enerji harcar. Genelde %85-%90 verimle çalışırlar, %10-%15 kayıp..

267mAh × 0.90 ≈ 240mAh

Eğer 2 adet hücreyi 9V pil bağlanacak yuvaya, modifikasyon cihaza göre değişir ve kapasite de pile göre değişir, 1000 mAh seviyesinde iki hücreden nominal 7.4V veya üst aralığı 4.15V (Li-Ion şarj işlemi algoritması biraz inceliklidir ama bir kalemi ile ele alırsam, güvenli cihazlar tek hücreyi bir hayli proses ve prosedürten geçirerek belli bir noktadan sonra yani en son CV-4.15V-4.20 değeri ile bu sınırlara kadar sabit gerilim ile yüklerler) 2S ile 8.3V-8.4V aralığından sabit 9V çıkış yapacak şekilde bir DIY prototiplediğinizde, parazite de dikkat edilince (her türlü parazit), gerekli izolasyonu da sağladıysak problemsiz kullanım elbette hasıl oluyor, e ortalama bu işler ile ilgili bir fiili işletme yapısı düşünelim, mesela sahada da her dem aktif ve yoğun çalışılıyorsa, 100 tane de diyelim cihaz hasılsa, teknik işler ölçümleri ile bolca haşır neşir olunan bu firmada bu tür çözümler elzem..

Bu bir şerhe vesileyle bahis edilen konu, işin aslı tüm mobilite bazlı mekatronik projeleri ve prototiplemeleri ve de her türlü DIY-MAKER pratiklemeleri için de elzem, üstüne 10€ - 1000€ bandında tüm cihazlardaki dönüşümlerde de geçerli !!!

Gözü mühürlüye cihan da dar gelir, Sözü mugalata lisanda dar gelir.
Katre ziyanıma deryalar da dar gelir, Bilse bilirdi, bilemez ki bilsin.

Dağları aşamayan ırak düzlüğü yol sanır, Kovanı bilmeyen balı çiçek sanır.
Kupkuru çalıyı meyva veren taze dal sanır, Bilse bilirdi, bilemez ki bilsin.

Sır söylense sükût eyler mi Leyl bilemem, Derun usa hiç tenezzül eder mi bilmem.
Mecnuna bin kelam, biri dahi bin eder mi bilmem, Bilse bilirdi, bilemez ki bilsin.

Kuyu derin degül, sicimi kısadur, Aklın terazisi elbet anide yastadur.
Göremeyen göze güneş zifiri yasdur, Bilse bilirdi, bilemez ki bilsin.

Katresi dar olan deryayı neyler, Kudreti yetemeyen boşa söyler.
Hakikat mizanı sükûtla dem eyler, Bilse bilirdi, bilemez ki bilsin.

Lâ'Edrî

Ya alkalin al yada BMS şart ve 1s - 2s - 3s yapılar LDO ile ve hani icabınca araya diyotlar vs olay tamam pil derdi çözüldü..

Diğeri üstad işi hani Filtreleme ve Alüminyum folyalama vs vs vs ..

 

[ay_erdi]

Standart bir 9V mi bir transformatör 4 diyot bir Kondansatör olur içinde o kadar, yoksa SMPS mi vs sorunsal aynı yine her şekilde süzme için alt*yapı eklenmesi şart ve evet DC - DC dir hani ama gerçekten o adaptörden çıkan DC mi, bak o bambaşka bir detaylı osiloskop showcase icap ettirir, doğru yapılırsa elbette olur diğer türlü cihaz şaşar durur..

Valla mervesan,yıldırım elektronik,meanwell markalardan olmak kaydıyla 9v 1a değerinde bir adaptörü kast ediyor ve merak ediyorum aslında.

Unıt ut50c ve fluke 179 multimetrem var.ut50c yi test için kurban edebilirim

Çalıştığım zaman takıcam adaptörü işim bitene kadar non stop devam,varta non 9v şarjlı pillerini kullanıyorum ama bazen bitebiliyo yarım vermek gerekiyo çalışıyo.

 

[HKIR]

Valla mervesan,yıldırım elektronik,meanwell markalardan olmak kaydıyla 9v 1a değerinde bir adaptörü kast ediyor ve merak ediyorum aslında.

Unıt ut50c ve fluke 179 multimetrem var.ut50c yi test için kurban edebilirim

Çalıştığım zaman takıcam adaptörü işim bitene kadar non stop devam,varta non 9v şarjlı pillerini kullanıyorum ama bazen bitebiliyo yarım vermek gerekiyo çalışıyo.

Yani hepimiz öyle şeyler yaptık eninde sonunda Varta 6LR61 Alkalin taktık fiyat performans vs tek bir hani ama işte oda eninde sonunda bitiyor yani en iyileri de bile ve 250-350mAh hani, aç kapa mekanik anahtar şart o en malum en pahalı markayıda alsak durum aynı biraz daha gidiyor ama e fiyatına göre anlamsız hani düşünsene 10 tane ölçü aletine bir seferde ondan alayım desen bittik hani vs.

Nitekim gördüğüm kadarı ile 9V standart yuva..

UNI-T pili ile geldiyse ilk pil şudur.. Adaptöre bir bakmak lazım hani ama ben 2 saat sonra bir göz atarım burayı düzenlerim vs..

6F22 (Uluslararası Kod - IEC)

• 6: İçinde 6 tane hücre olduğunu,
• F: "Flat" (Yassı) hücreli olduğunu (üst üste dizili plakalar),
• 22: Boyut standardını söyler.
• Karakteri: "Sicimi kısa" olan asıl fail budur. Ucuzdur, çabuk biter.

1604S (Amerikan Kod - ANSI)
Bu işin "batı" lisanıdır.

• 1604: 9V pilin ölçü kalıbıdır.
• S: "Standard" takısı, "Alkalin değilim, Lityum hiç değilim; sadece sıradan bir çinko-karbonum" demektir.

006P (Japon Kod - JIS)
Bu da işin "doğu" lisanıdır.

• Japon standartlarında 9V pilin adıdır. Genellikle eski Sony veya Panasonic pillerin üzerinde bu kodu görürsün. "P" harfi yine yassı (plaka) hücreyi temsil eder.

216ST (Sanayi Kodu)​

Bu biraz daha teknik, endüstriyel bir isimlendirmedir.

• 216: Pilin hacmini ve tipini belirtir.
• ST: Yine "Standard" kelimesinin kısaltmasıdır.

Hepsi bir araya gelmiş, UNI-T cihazına diyor ki:

Biz aynı yolun yolcusuyuz, içimizdeki enerji (mAh) kısıtlıdır. Yük altına girersek voltajımız (idrakimiz) hemen çöker.
Eğer bizi cihazın içinde unutursan, içimizden o Hg (Cıva) ve CD (Kadmiyum)vs olamsa dahi asitimi dışarı sızabilir, cihazın derununa işleriz.

"Çinko-Karbon" (6F22) ile "Alkalin" (6LR61) arasındaki o meşhur teknik ayrım:

1. Voltaj Kararlılığı (En Önemli Sebep)​

• Çinko-Karbon (Senin elindeki Hg/Cd %0 olan): Üzerine yük bindiği an (cihazın ışığını açtın ya da buzzer öttü), voltajı bir yay gibi esner ve aşağı çöker. Bu da cihazın hassas ölçümlerinde sapmaya sebep olur.
• Alkalin: Voltajı çok daha "dik" tutar. Pil bitene kadar o 9V seviyesini korumaya çalışır.

2. Akma ve Oksitlenme Riski​

• Çinko-Karbon: İçindeki kimyasal tepkime dış çinko kabı tüketerek ilerler. Pil bittiğinde o kap delinir ve içindeki asitli sıvı dışarı sızar. O Hg %0 olması seni sadece zehirlenmekten korur, cihazının ana kartını korozyondan korumaz.
• Alkalin: Sızdırmazlık teknolojisi çok daha gelişmiştir. Cihazın içinde unutulsa bile kolay kolay akıp cihazı mahvetmez.

3. Kapasite (mAh) Farkı​

• Çinko-Karbon (6F22): Yaklaşık 350-400 mAh. (Senin o 2 adet 802540 Li-Po pilinle hemen hemen aynı kapasite).
• Alkalin (6LR61): Yaklaşık 600-700 mAh. Yani neredeyse iki katı daha uzun süre ölçüm yapmanı sağlar.

Seçilen bu değilse şarj olabilen klasik Ni_Mh onlardan seç..

____________________________________________________________________________

Adaptör mevzusu

Adaptör Tipi: Switch Mode vs. Lineer Mode​

• Switch Mode (SMPS) Adaptörler:Piyasada satılan o hafif, küçük 9V adaptörlerin %99'u budur.
  • Tehlike: İçinde yüksek frekansta açılıp kapanan bir devre vardır.
  • Bu, o lityum pildeki "Step-up gürültüsü"nden bile daha fazla elektromanyetik parazit (EMI) üretir. Ölçü aletinin ekranındaki rakamlar "dans etmeye" başlar, salsa vs.
• Lineer (Trafolu) Adaptörler:Eski tip, ağır ve büyük adaptörlerdir.
  • Avantaj: İçinde sadece trafo, diyot köprüsü ve kondansatör vardır.
    Sıfır anahtarlama gürültüsü!
    Eğer bulabiliyorsan, hassas ölçüm için en etkili çözüm budur.
    

Standart (lineer) adaptörün varsa; tebrikler, parazit (noise) savaşının %80'ini zaten kazandın!
Çünkü bu adaptörler, SMPS gibi yüksek frekansta "cıyaklamaz", sadece 50Hz'lik şebeke salınımı yapar.

Ancak, bu adaptörü doğrudan UNI-T'ye bağlamadan önce yapman gereken "altın dokunuşlar" var.
Çünkü standart adaptörlerin çıkışı genellikle "kirli" ve "kararsızdır" (boşta 12V gösterir, yükte 8V'a düşer).

İşte o pürüzsüz 9V için yapman gerekenler:

1. Köprü Diyot ve Kondansatör (Doğrultma ve Kaba Temizlik)​

Standart bir trafodan çıkan elektrik AC'dir (Dalgalı). Eğer adaptörün içinde zaten doğrultucu varsa DC alırsın ama o DC hala "dalgalıdır" (Ripple).

• Çözüm: Adaptörün içine veya çıkışına en az 1000uF 25V bir elektrolitik kondansatör ekle.
  Bu, o 50Hz'lik "vınlamayı" (hum) büyük ölçüde yutar.

2. Voltaj Regülatörü (Asıl Mühür: LM7809)​

Standart adaptörler regülesizdir.
Prizdeki voltaj artarsa çıkış da artar.
UNI-T'yi yakmamak ve ölçümü saptırmamak için araya bir LM7809 regülatör koymalısın.

• Giriş (Pin 1): Adaptörden gelen (+)
• Şase (Pin 2): Adaptörden gelen (-) ve UNI-T'ye giden (-) ortak.
• Çıkış (Pin 3): UNI-T'ye giden tam (+) 9V.

3. İnce Parazit Filtresi (Seramik Kondansatör)​

LM7809 voltajı sabitler ama çok yüksek frekanslı "çıtırtıları" yakalayamaz.

• Dokunuş: Regülatörün çıkış ayağı ile şase arasına 100nF (0.1uF) bir seramik kondansatör (mercimek kondansatör) at.
  Bu, ölçü aletindeki rakamların "titremesini" engeller, o meşhur **"noise"**u toprağa gömer.

---

Yapman Gereken Devre Şeması (Özet)​

Adaptör (12V civarı DC) → 1000uF Kondansatör → LM7809 Giriş → Çıkışta 100nF Kondansatör → UNI-T (Tam 9V)

Neden Bu Yol En İyisi?​

1. Sıfır Frekans Gürültüsü: SMPS gibi "parazit" üretmez.
2. Kararlılık: Prizdeki voltaj oynasa da cihazın hep 9.00V alır.
3. Güvenlik: LM7809'un içindeki kısa devre koruması cihazını korur.

Bir Uyan: Standart trafolu adaptörler çalışırken ısınır, bu normaldir.
Ama regülatörün (LM7809) üzerine minik bir soğutucu alüminyum metal eklersen ömürlük bir kablolu DMM'in olur.

Bu "standart adaptör + regülatör" kombinasyonu seni lityum pilden bile daha stabil bir "masa başı" ölçüm istasyonuna kavuşturur.

 

[HKIR]

Bunu al lineer klasik 12V veren trafolu 4 diyot 1 kondansatör olan adaptörü buna gir, adaptör içindeki kondansatörü mümkünse ölç onu low-esr ile..

Bu Modülü Nasıl "İyileştiririz" (Upgrade)?​

Senin %0.1'lik hassasiyetini korumak için bu karta 3 tane sihirli dokunuş lazım:

A. Kondansatör Operasyonu (Filtreleme):Kartın üzerindeki mevcut kondansatörler genelde en ucuz markalardan seçilir.

Giriş: Girişteki elektrolitik kondansatörü (C1) eğer sığıyorsa daha yüksek kapasiteli (2200uF 25V Low-ESR) bir modelle değiştir ve Eğer yerin varsa 4700uF Low ESR 25*35 Volt daha da iyidir, voltajı "dümdüz" yapar.
Bu, adaptörden gelen o kaba dalgalanmayı (ripple) tamamen öldürür.

• Çıkış: Çıkıştaki küçük kondansatörün yanına paralel olarak 100nF (0.1uF) bir seramik (veya tantal) kondansatör lehimle.
  Bu, yüksek frekanslı parazitleri toprağa gömer.

B. Soğutma (Termal Kararlılık):LM7809 ısındıkça voltajı milivolt seviyesinde "kaymaya" (drift) başlar.

• Modülün üzerindeki o minicik alüminyum parçayı sök, yerine daha geniş yüzeyli, adam akıllı bir soğutucu blok tak ve araya kaliteli termal macun sür.
  Regülatör ne kadar soğuk kalırsa, 9V o kadar çivi gibi sabit kalır.

C. Zırhlama (EMI Shielding): Modül açıkta durursa çevredeki telefon sinyallerinden veya lamba parazitlerinden etkilenir.

• Bu modülü metal bir kutuya koy ve o kutuyu devrenin GND (Eksi) hattına bağla.
  Bu sayede "Faraday Kafesi" etkisiyle dış gürültülerin içeri sızmasını engellersin.

Bu modülü DMM dibine koyma araya bir parça mesafe koy !
Elektrolitik kondansatörler büyüktür ve hantaldır; yüksek frekanslı (parazit niteliğindeki) çıtırtıları yakalayamazlar.
İşte burada devreye o meşhur "mercimek" girer.

Eğer "benim cihazım binde bir değil, on binde bir bile şaşmasın" dersen, çıkışa bir tane de 10uF Tantal kondansatör ekleyebilirsin.
Tantal kondansatörler, voltaj regülatörünün (7809) çıkışını stabilize etmede elektrolitiklerden çok daha başarılıdır.

• Değer: 100nF (0.1uF). Üzerinde genellikle "104" yazar.
• Nereye Takılır? LM7809 regülatörün hem girişine hem çıkışına (bacaklarına olabildiğince yakın) birer tane takmalısın.
• Görevi: Radyo sinyalleri, cep telefonu parazitleri veya elektrik hattındaki ani sıçramaları (spike) toprağa akıtır.
  
  
  

• İdeal Devre Dizilimi​

  1. Giriş (Adaptörden gelen): (+) ve (-) *12V
  2. C1 (2200uF Elektrolitik * 4700 daha iyi olur düşük ESR): Büyük dalgaları süzer.
  3. C2 (100nF Seramik): Girişteki yüksek frekanslı paraziti süzer.
  4. LM7809 Regülatör: Voltajı 9V'a çiviler.
  5. C3 (100nF Seramik): Regülatörün kendi üretebileceği salınımı (osilasyon) engeller.
  6. C4 (10uF - 47uF Elektrolitik veya Tantal): Çıkışta ani akım ihtiyaçlarını karşılar ve son bir pürüzsüzlük sağlar.

Bu şekil yaparsan süzülmüş temiz bir DC Alkalin gibi bir 9V beslemen olur, son çıkıştaki DMM içine yerleştirilecek bakır kabloları birbirine dola dış EMI etkileride bahis olamaz !!!


_______________________________________________________________________________________________________
Şu ekteki UT622E misal Li-Po..

Bu cihazın içinde Dahili 3.7V 2800mAh Lityum-Polimer (Li-Po) pil bulunur.

• Kapasite Farkı: Bunun içindeki Li-Po tam 2800 mAh.
• Şarj Sistemi: USB üzerinden şarj olur ve kendi içinde çok hassas bir şarj/yönetim devresi (BMS) barındırır.
  
  
• O "Step-up gürültüsü" veya "Adaptör paraziti", bu cihaz için tam bir kabustur.
• Bu yüzden UNI-T, bu cihazı pille (saf DC ile) çalışacak şekilde tasarlamıştır.
  Şarj olurken ölçüm yaparsan, adaptörden gelen o "noise" (gürültü) yüzünden hassas değerlerin saptığını görebilirsin.

Cihazın önünde 4 tane giriş yuvası (veya özel slot) görürsün.
Bu, kabloların kendi direncini ölçümden düşürmek içindir.
Yani "parazit" sadece pilden değil, kablodan bile gelse bu cihaz onu ayırt etmeye çalışır.

• Cihaz şu kadar hassas -yüz binde bir çözünürlük, binde bir doğruluk - güç kaynağındaki en ufak bir dalgalanma:
  1. Ekranda gördüğün o virgülden sonraki 4. basamağın deli gibi oynamasına sebep olur.
  2. Cihazın kendi içindeki o hassas sinyal jeneratörünü şaşırtır.

Cihazın sırrı..

• Ultra düşük gürültülü (Low-Noise) LDO regülatörler.
• Lityum-Polimer pil teknolojisinin en üst segment hali ve çok hassas bir şarj/yönetim devresi (BMS) barındırması.