YILDIZ ÜÇGEN BAĞLANTIDA ÜÇGEN BAĞLANTI HAKKINDA

Peki üç fazlı asenkron motorlarda 6 terminalin bir standart dizilişi var mı? Veya var, ama Türkiye'de standartlara uyulduğuna güvenmemek lazım diye mi düşüneceğiz. Hani adamın panoda mavi kabloyu faza, kahverengiyi nötr'e bağlaması gibi.
Uretim standardinda trifaze asenkron motor için sargı uçları dizilimi 3 uç yukarıda U V W, 3 uç aşağıda Z X Y şeklinde olup sargı bobin uçları U-X, V-Y, W-Z şeklindedir.
Türkiye'de buna guvenmemek diye bir şey olmaz.
Ancak bobinajdan dönen motorlarda guvensizlik olabilir, ölçümler yapılarak kullanilmasi tavsiye edilir.
 
Peki üç fazlı asenkron motorlarda 6 terminalin bir standart dizilişi var mı? Veya var, ama Türkiye'de standartlara uyulduğuna güvenmemek lazım diye mi düşüneceğiz. Hani adamın panoda mavi kabloyu faza, kahverengiyi nötr'e bağlaması gibi.

var. klemensin üzerinde U1, V1, W1, U2, V2, W2 adreslemesi yazılı olarak yapılmıştır. dikkat ettiyseniz x, y veya z gibi bi tanımlamalar yok. bu tanımlar sarım (bobinaj) terminolojisinden geliyor. motor bağlantısını buna göre kurgulamak kafa karıştırmaktan başka bi iş'e yaramıyor ne yazık ki.

motor üreticileri oyuk yerleşimine göre şöyle bi sıralama yapıyor:

sargı giriş uçları: U1, V1, W1
sargı çıkış uçları: U2, V2, W2

1. sargı: U1-U2
2. sargı: V1-V2
3. sargı: W1-W2

gamak, volt, wat gibi yerli motor markaları ve avrupalı üreticilerin bağlantısı klemensle uyumludur. öyle de olabilir böyle de olabilir gibi basite alınan şeyler doğru yapıldığında motor milinin dönüş yönü bile bilinebiliyor.

ortac .png

kaynak: ektedir.
 

Ekler

fabrika çıkışlı üç fazlı bi asenkron (orijinal) motorun sargı uçları tespit edilmedikçe bu tür videolara abdurrahman çelebi muamelesi yapılmaya devam edilir.
En basiti DC güç kaynağı ve analog voltmetre ile tespit etmek.

Başka yöntemler de var. Hatta sinyal jeneratörü ve osiloskop bile kullanabilirsiniz (büyük güçlü motorlarda sargı direnci küçük olduğundan işe yaramayabilir).
 
Yeni veya bobinaja gitmemiş bir motordan mi bahsediliyor kullanılmadan once sargı uçları tesbit edilmelidir diye?
 
En basiti DC güç kaynağı ve analog voltmetre ile tespit etmek.

Başka yöntemler de var. Hatta sinyal jeneratörü ve osiloskop bile kullanabilirsiniz (büyük güçlü motorlarda sargı direnci küçük olduğundan işe yaramayabilir).

yanlış anlaşıldım ya da doğru ifade edemedim herhalde. aslında o mesajımda video sahibini eleştiriyorum. fabrika çıkışlı veya profesyonel bobinajcı tarafından yapılandırılmış (klemenslenmiş) bi motor görmüş ve ölçüm almış biri böyle bi açıklama getirmeye çalışmaz. kafasına bi kalıp saplamış z, x ve y ile açıklamaya çalışıyor ama olmuyor. başka bi videosunda ise -stator oyuk konumlamasını elbette bilemeyiz fakat- doğru bağlanmış bi motoru anlayamadığı için hatalı bağlanmış falan diyor.

sizin bahsettiğiniz durum ise sargı giriş-çıkış uçlarının karıştırılmasıyla ilgili. bu ayrım yapıldıktan sonra bile uçlar motor klemensine doğru bağlanmalıdır. ayrıca dönüş yönünün de bilindiği bi bağlantı yapılmak isteniyorsa motor sargılarında faz sırası ölçer kullanılmalıdır.
 
Evet ben sargı uçları ile ilgili durumu kastettiğinizi düşündüm. Dönüş yönü söylediğiniz gibi, fazlar motora doğru sırada bağlandığında dönüş yönü de doğru yönde olmalı.
 
XYZ ders kitaplarında, kaynaklarda hala anlatilir, kullanılir, ifade açısından U1-U2 yazımını kullanmak doğru olmakla birlikte aynı sargı uçlarını, klemens yerleşim duzenini anlattigindan işi bilenler için sorun teşkil etmiyor kanaatindeyim.
 
Her iki kodlama şeklini de gördüm. 1-2 şeklinde olan daha anlaşılır geliyor bana. Özellikle yeni öğrenenler için.

Benzer durum RST / L1 L2 L3 de de var.
 
Bütün hepsinin kullanılmasını geçerli bir mantığı var. İşi sadece motor klemensine kadar olan bir kişi için UVW-XYZ isimlendirmeleri gereksiz gelebiliyor. Ama bobinaj işlerinde olmazsa olmaz genel kaideyi bozar ve işler karıştırabilir. Uygulamacı açısından 3 fazlı asenkron motorlara dışarıdan bakılınca sadece 3 adet sargının varlığı ve bu sargılara 6 adet terminal ile erişildiği gerçeği dışında başka bir veriye ihtiyaç yoktur. Fakat imalat açısından bakılınca 2,4,6 kutup gibi imalatların yanında aynı motor kafesisin farklı gerilimlerde kullanılması, işçiliği kolaylaştırma, mekanik imalatı kolaylaştırmak için iletken kesit düşürme, imalat maliyetlerini düşürme vs.. birçok değişkene bağlı olarak faz sargıları tekparça imal edilmezler. Duruma göre aynı gruptaki bazen sargılar seri bazen paralel bağlanabilmekte. Bu sebeple birinci fazdaki sargının girişi U çıkışı X olarak isimlendirilirken ikinci, üçüncü... N'inci sargısı U ve X harflerinin önüne yada arkasına numara verilerek isimlendirilir. (Not: Bu isimlendirmedeki U1 ve U2 nin terminallerdeki U1 ve U2 ile alakalı olmadığını hatırlatmakta fayda var)
RST ve L1,L2,L3 gayet anlaşılır aslında. 3 fazlı bir sistemde dönüş yönünün belirlenmesi için bir etiketlemeden ibaret. Yukarıda bir mesajda da bahsedildi. R (referans), S (ikinci), T (üçüncü).
Bence burada bir uygulamacı önemli noktalar:
-Ölçü aletini eline aldığı zaman hata yapmadan uçları bulabiliyor mu? Akabinde doğru bağlantıyı gerçekleştirebiliyor mu?
-Yön değiştirmeyi biliyor mu?
-Yıldız yada üçgen bağlantı arasındaki farkın elektriksel olarak etkilerini biliyor mu? Mesela üçgen bağlantıda 400VAC 55kW bir motordan yıldız bağlantıda aynı gücü alabilmek için 690VAC gerilim tatbik edilmesi gerektiğini biliyor mu? (Not: bu veriler motor etiketlerinde mevcut ama ihtiyaç halinde kullanabilir mi?)
-Motor yol verme elemanlarını (kontaktör, softstarter, frekans konvertörü, reosta gibi) in-line yada on-line olmasının avantaj ve dezavantajlarını biliyor mu?

Konunun başındaki ilk soruda sorulan renk kodlamasına gelince iki kodlama türü de kullanılıyor. Üçgene geçişle birlikte aynı renklerin birleştirilme türü karışıklığı önlemek için daha mantıklı geliyor bana. Diğer türlü kodlamada ise sargıların giriş çıkış uçları aynı renk grubunda oluyor. Bunun avantajı nedir diye sorduğum bir bobinajcı açıklamasına göre "diyelim ki sargının birisinde toprağa kaçak varsa hangi sargı olduğu kolayca ortaya çıkıyor". Bence bu bir avantaj değil zaten sargıda hata varsa o motor her türlü revizeye gidecek demektir. Hangi sargının sorunlu olduğunun bilinmesinin bir avantajını ben anlamlandıramadım. Zaten bobinajcı ölçerek bulabilir. Gri renkli kablolara bağlı sargıda hata var demek bence bir avantaj değil.
 

Çevrimiçi üyeler

Forum istatistikleri

Konular
8,892
Mesajlar
144,549
Üyeler
3,574
Son üye
zturk1

Son kaynaklar

Back
Top