Potansiyometre ile ilgili ilginc bir durum

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Arkadaslar 2+1 bir ses sistemi var. Bunun bir hoparlorunden cok az ses geliyordu. Potansiyometrenin bir cikisi arizalanmisti.
Ben de 2 giris 2 cikisi kisa devre ettim bilgisayardan ses kontrolu yaparim dedim.

Bir de ne oldu dersiniz? Pot bu durumda calismaya basladi ses kisiyor ve ses artiyor?
Bu nasil olur?
Fotoda sagdan sola dogru 1 den 5 kadar numaralandiralim. 1 ile 4 ve 2 ile 3 kisa devre yaptim . 5 gnd. Kafam allak bullak.
 

Attachments

taydin

Timur Aydın
Staff member
Belki de potansiyometreyi bağlama şekli öyle oldu ki, amfi girişinde değişen bir yükleme yaparak genliği azaltıyor :)
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Normalde potansiyometrenin iki ucuna gelir giriş sinyali, orta ucundan da çıkış sinyali alınır ya ...

Senin durumda belki de potansiyometre değişken bir yük olarak direkt bağlı çıkışa. Ayarına göre devreyi fazla yüklüyor veya az yüklüyor. Potansiyometreye sinyal veren devrenin çıkış empedansı biraz yüksekçe olacağı için potansiyometrenin yarattığı yükleme volüm seviyesini ayarlar.
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Normal devre bağlantısı herhalde şöyle:

1568406945805.png


Ama şu şekilde bağlamış olabilir misin? Bu şekilde bağlayınca potansiyometre artık PREAMP'ı değişik direnç değerleriyle yüklüyor. PREAMP iç direnci ile beraber düşünüldüğünde burada gene bir gerilim bölücü devresi var. RV1 değeri azaldıkça üzerindeki sinyalin seviyesi de azalıyor, yani volüm kontrol elde etmiş oluyorsun gene.

1568407046531.png
 

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Normal devre bağlantısı herhalde şöyle:

917 eklentisine bak

Ama şu şekilde bağlamış olabilir misin? Bu şekilde bağlayınca potansiyometre artık PREAMP'ı değişik direnç değerleriyle yüklüyor. PREAMP iç direnci ile beraber düşünüldüğünde burada gene bir gerilim bölücü devresi var. RV1 değeri azaldıkça üzerindeki sinyalin seviyesi de azalıyor, yani volüm kontrol elde etmiş oluyorsun gene.

918 eklentisine bak
Allah razi olsun. Tam de istedigim buydu. Biz normalde potu orta ucla herhangi bir ucu birlestirdigimizde gerilim bolucu elde ediyorduk. Tam olarak da 2 giris icin yaptigimiz bu bence.
Girisle cikis ucunu birlestirdik 5.uc ortak gnd.
Aslinda cok da karsilastigimz ve bildigimiz bir durum burada kafamin karismasina neden oldu.
2.semada ayarli surgunun gnd ye yaklasima gore bir gerilim elde ediyoruz.
 

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Bu baglanti semasinda mantik su mu?
Sinyalin genligi gnd ye yaklastikca amfiye giden genlik dusup zayifliyor, Sinyal genligi gnd den uzaklastikca genlik yukseliyor?
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Evet aynen. Şu eşdeğer devreyi düşün: Burada R1, preamp'ın iç direnci. R1 ve RV1 burada bir gerilim bölücü meydana getiriyor.

1568410124022.png
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Evet bir sürü cümle kurmaktansa bir şema olayı anında anlatıyor :)
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Yalnız bu şekilde potansiyometre ile bir preamp çıktısını yükleyince belli bir risk de var. Eğer preamp çıkış empedansı çok düşük ise (R1) o zaman minimum volümde preamp çıkışını kısa devre etmiş oluyoruz. Preamp devresinin yapısına bağlı olarak bu arızaya da sebep olabilir.

Preamp çıkışı tek transistörlü bir yükselteç ise, kısa devre olması bir soruna sebep olmaz. Opamp çıkışlı ise, birçok opamp çıkışın kısa devre olması durumunda akım sınırlama moduna girer, bu da sesi bozabilir.
 

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Yalnız bu şekilde potansiyometre ile bir preamp çıktısını yükleyince belli bir risk de var. Eğer preamp çıkış empedansı çok düşük ise (R1) o zaman minimum volümde preamp çıkışını kısa devre etmiş oluyoruz. Preamp devresinin yapısına bağlı olarak bu arızaya da sebep olabilir.

Preamp çıkışı tek transistörlü bir yükselteç ise, kısa devre olması bir soruna sebep olmaz. Opamp çıkışlı ise, birçok opamp çıkışın kısa devre olması durumunda akım sınırlama moduna girer, bu da sesi bozabilir.
Hocam ses acma kapama devresi yukarda tr veya opamp yok
Amfi kartinda tea2025 entegresi var .
Moralimizi bozm hocam:)
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Şimdi ilk yazdığın mesajı tekrar dikkatli okudum. O zaman o kutu, gelen stereo sesi ya hoparlörlere yada kulaklıklığa yönlendiren, bir de volüm kontrolü yapan bir kutu. Doğru mudur? Ben bu detaya dikkat etmemişim.

Bu durumda o potansiyometre, minimum volümde ses kartının çıkışını kısa devre etmiş oluyor. Muhtemelen ses kartına birşey olmaz, çünkü tüketici elektroniği bu, tüketicinin de ne yapacağı belli olmaz, o yüzden bu tip devreler öyle her kısa devrede bozulmazlar. Ama özel koruma moduna girip akımı sınırlandıracağı için çok düşük volümde belki biraz ses bozulabilir. Ha denedin ve bozulmuyorsa mesele yok :)

Ama bir de şu durum var: Sen şu anda ses kartının sağ ve sol kanallarını da kısa devre etmiş oluyorsun. Bu durumda artık o ses kartını hem MONO hale getiriyorsun, hem de sağ sol kanalda tam olarak aynı sinyal olmadığı için sağ ve sol sinyalin ortalaması alınıyor gibi birşey oluyor. Bu da hem biraz bozulma yapar hem de ses seviyesini biraz azaltır.

Mesela stereo klasik müzik dinliyorsun. Davul çalınıyor ama sol kanaldan davul sesi daha kuvvetli geliyor. Bu durumda sağ kanal bu davul sesini biraz aşağı çekecek, çünkü o kanaldaki davul sesi çok daha düşük seviyede. Yani özet olarak stereo bir sinyali mono hale getirmişsin, stereo'daki derinliği ve 2 boyutlu algılamayı tamamen öldürmüş oluyorsun.
 

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Hocam o kucuk o kutuya ses sinyali geliyor. Bu sinyali hem kulaklik cikisina hem de amfi katina gonderiyor.
Hocam ses de bozulma fark edemiyoruz. Ses iyi cikiyor. Sag ve solda esit ses geliyor. Bazi ince sesler var da duyamiyorsak onu bilemiyecem
Hocam telefondan neden ses cok geliyor burayi anlamadim?
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Ses kartının hem iç direnci (çıkış empedansı da diyebilirsin) hem de belli bir volüm ayarında ürettiği ses seviyesi birebir telefonla aynı olmaz. Yani "volüm ayarında 100 yazıyorsa şu kadar Vrms bir sinyal üretilir" diye bir standart yok. İki farklı cihazı %100 volüm seviyesine getir, ikisinde de çıkışta üretilen voltaj farklı olacaktır.

Sağ ve soldan eşit ses gelmesi zaten artık sesin MONO olduğunun kanıtı. Stereo seste sağ ve solda aynı ses olmaz, biraz farklıdır, çünkü iki ayrı mikrofonla kaydedilmiştir. Derinlik hissini veren de budur. Ama boşver derinliği, bu şekilde ben beğeniyorum diyorsan problem yok :)
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Ama bir fırsatını bulunca sevdiğin bir klasik müzik eserini MONO olarak (her iki kulağa tam olarak aynı sinyal gidiyor) ve bir de stereo olarak dinle. Eminim ne demek istediğimi çok net olarak algılayacaksın.
 

Öğretmen27

Kayıtlı Üye
Ses kartının hem iç direnci (çıkış empedansı da diyebilirsin) hem de belli bir volüm ayarında ürettiği ses seviyesi birebir telefonla aynı olmaz. Yani "volüm ayarında 100 yazıyorsa şu kadar Vrms bir sinyal üretilir" diye bir standart yok. İki farklı cihazı %100 volüm seviyesine getir, ikisinde de çıkışta üretilen voltaj farklı olacaktır.

Sağ ve soldan eşit ses gelmesi zaten artık sesin MONO olduğunun kanıtı. Stereo seste sağ ve solda aynı ses olmaz, biraz farklıdır, çünkü iki ayrı mikrofonla kaydedilmiştir. Derinlik hissini veren de budur. Ama boşver derinliği, bu şekilde ben beğeniyorum diyorsan problem yok :)
Ozur dilwrim hocam. Telefondan ses az geliyor diye yazcaktim yanlis olmus.
Neden az geliyor acaba?
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
En basit bir şekilde test etmek lazım. Kulaklık doğrudan laptop'a bağlı iken ses çok, aynı kulaklık doğrudan telefona bağlı olunca ses az ise, o zaman sorun iki cihazın da çıkış seviyelerinin farklı olması.

Ama yukarıdaki testte her iki durumda da ses seviyesi aynı ise, ve senin yukarıdaki devre ile kullanınca farklılık oluyorsa o zaman bu devreye odaklanmak lazım.
 
Top