Muzikte bati skala ile arabik skala arasindaki fark

[Mikro Step]

 

[deleted]

f=fref x 2^(m/12)
fref=440hz imiş batı muziğinde
m=adım

Arap muziğinde böyle bir formül yoksa nota frekanslarını nasıl buluyorlar?

https://www.desmos.com/calculator/kvpnwvbfmt

 

[taydin]

Oriental skalada çeyrek notalar da çok yaygın. Standart batı klayvesi ile elde edilemez. Mesela Korg PA3X ile berabar oriental paket alınabiliyor, bütün oriental enstrümanlar var.

 

[Kurt_Kurt]

Batı müziğinde 2 tam ses arası: do - do# -re olarak bölümlenir yani iki ses arasında 1 tane yarım ses vardır. Türk müziğinde (arap müziği biraz hafif kalabilir kıyaslandığında) iki tam ses arası 9 ses vardır; Arel-Ezgi sistemine göre sıralanında batı müziği ile sadece 1 oktavı sesdeş olur. Üstü ve altı malesef pek uyum sağlamaz.

Kabaca 1 oktav 54 komalık frekans değerine sahiptir.


Türk müziğinde ise 1 oktav 53 koma değerine sahiptir.

Batı müziği için tel boyunu (alt ve üst eşik arasındaki mesafeyi) 0.944 ile çarparsın ve 1. Perdeyi bulursun, elde ettiğin sayıyı yeniden 0.944 ile çarparsın ve 2. Perdeyi bulursun.

Türk müziğinde de bu değer 0.987 gibi bir prana denk gelmekte. Bir iki formülü daha vardı ama hatırlayamadım.

Bu arada sesler makamlar yöreden yöreye değişiklik gösterdiği için genelde müzik aletlerinin perdeleri sabit değildir (bkz: bağlama-tambur-kopuz-tar) her yörenin tavır ve ses yapısına göre değiştirilir genelde.

Biraz karışık ama umarım faydası olmuştur, bana her seferinde metrik ve inç sistemi hatırlatır

İlk videoda arabik demiş ama hicazkar gam çalmış. Daha doğrusu benzetmiş.

 

[Mikro Step]

Neden oktav dedigimiz aralik bati enstrumanlarinda 12'ye ayrilmis konusu bayagi ilginc.
Ayni sekilde arap enstrumanlarinda neden 12 degil.

Anladigimi soyleyemem.

Akilli bidigin soyledigi

İnsanlar aynı melodinin biri kalın, biri ince sesle söylenebildiğini fark ettiler. Bir telin boyunu yarıya indirince çıkan sesin "aynı nota ama daha ince" olduğu görüldü.

Matematiksel olarak:

f2=2f1

Yani oktavın oranı 2:1'dir. Bu, neredeyse tüm müzik kültürlerinde ortak kabul edilir.

Yani ayni notalari bir oktav ileriden caldiginizda ayni meladiyi daha tiz, bir oktav geriden calinca da daha bas dinleyebiliyoruz.

Rivayete göre gerilmiş teller üzerinde deneyler yapılmis ve guzel seslerde şu oranlar keşfedilmis.

• Oktav = 2:1
• Beşli = 3:2
• Dörtlü = 4:3

Özellikle 3:2 oranındaki beşlinin kulağa çok uyumlu geldiğini fark etmisler.

Diye devam ediyor.

 

[Kurt_Kurt]

Aslında oktav şöyle anlatılsa çok daha kolay anlaşılacak, frekans değeri (hz cinsinden) x 2 veya /2

Örnek olarak: la notasına akortlu bir tel saniyede 440 kere titremektedir. 1 oktav yukarısı "880" kere ve bir oktav aşağısı da 220 kere titremekte.

5li sesler kök ses ile hep uyumludur (1 tane istisnası var ama nerdeyse yok hükmünde)

Kök sesi zemin gibi, 5. Sesi duvarlar gibi düşününce oktavı da çatıyı oluşturuyor, akor dediğimiz çoklu seslerin kararlı modelleri oluşuyor.

Abi arap müziğinde oktavın tutmamasının sebebi çalgıların halk sazı olarak kalmış olmaları, terbiyeden ve düzenlemeden geçirilmemiş disipline edilmemiş olmaması yatıyor temelinde. Cafer Açın bu konuda organoloji adı altında özellikle Türk müziği çalgılarını standardize etmeye çalıştı, sağolsun adı ile var olsun.

İkinci büyük atılımı da (benim kanaatim) Nail Yavuzoğlu, arel-ezgi sisteminden çıkarıp ses aralıklarını düzenleyerek evrensel müzik kurallarına uyumlu bir tambur yaptı (tambur Türk müziğinin piyanosu olarak geçer). İTÜ deki hocalarımız sağolsun kendilerini geliştirmekten aciz oldukları için, bizi bu yaşta öğrenci mi yapacan-ses etme-böyle gelmiş böyle gider- dedikleri ve hatta kavgalar çıkardıkları için malesef kendi çemberinde sıkıştı kaldı. İşin matematiği, bilimsel altyapısı vs inanılmaz bir çalışma idi. 10 sene kadar önce sanırım sessizce kenara çekildi. Bir yerlerde röportajı olacaktı Nail hocanın, hatta yeni tambur ile çaldığı ses kayıtları da vardı. Eğe bulursam söz linkini eklerim buraya.

 

[Mikro Step]

5 li tam olarak ne anlama geliyor?

Diyelimki gerili haldeki uzunlugu 1m tel cok tatli bir ses vermis olsun. (Burda tatliliga insan kulagi/beyni karar veriyor.) Bu sese LA diyelim.

Simdi ikinci tatli sesi ariyoruz. 2/3=0.666m

Besli denilen ses, gerilmis boyu 66.6 cm olan telin verdigi ses mi oluyor?

 

[Kurt_Kurt]

5 li tam olarak ne anlama geliyor?

Diyelimki gerili haldeki uzunlugu 1m tel cok tatli bir ses vermis olsun. (Burda tatliliga insan kulagi/beyni karar veriyor.) Bu sese LA diyelim.

Simdi ikinci tatli sesi ariyoruz. 2/3=0.666m

Besli denilen ses, gerilmis boyu 66.6 cm olan telin verdigi ses mi oluyor?

Tam olarak öyle

Abi beşli en kolay şöyle açıklanabiliyor, örnek olarak:

1. Ses (kök ses) la diyelim.

Bu sıraya göre:

1 la
2 si
3 do
4 re
5 mi
6 fa
7 sol
8 la

1 la + 5 mi = uyumlu.

Aslında nota isimleri değişir ama derecendirme değişmez mantığı ile yaklaşabiliriz. Amerikan sistemi de Do Re kullanmaz onun yerine. A B C D E F G A olarak isimlendirir ( A=La notası). Ama derecelendirmeler aynıdır.

Bazen müzik kağıtlarında akorlar görünür A7sus4 gibi

Açıklaması:

A: La

Kök ses La + 7lisi (sol) + 4lüsü (re)

Biz buraya isteğe veya hissiyata göre 5liyi de ekleyebiliriz.

Bu örneği neden verdim; sadece 5lisini değil daha birçok çeşitlendirmenin kullanılabildiğini anlatmak istedim.

 

[Mikro Step]

Uyumlu derken herhangi bir notayi ve bunun 5'lisini ayni anda caldigimizda ortaya cikan sesin uyumundan mi bahsediyoruz?

notalar

www.desmos.com

 

[Kurt_Kurt]

Evet, ses uyumundan bahsediyorum; müzikal olarak uyumlu anlamında.