MT3608 Neden Akım Yer?
MT3608 bir "anahtarlamalı yükseltici"dir.
Çıkışında hiçbir yük (multimetre kapalı olsa bile) olmasa dahi, kendi içindeki devreyi canlı tutmak ve voltajı 9V'da bekletmek için bir
"boşta çalışma akımı" (Quiescent Current) çeker.
- Miktar: Genellikle 1mA ile 5mA arasıdır.
- Li*X Pil İçin Tehlike: Örneğin 650 mAh kapasiteli bir pilde, 2mA'lik bir sızıntı yaklaşık 13-14 günde pili tamamen bitirir.
Eğer multimetreyi iki hafta ellemezsen, tekrar açtığında pilin bomboş olduğunu görürsün.
Çözüm Ne?
BMS senin için sadece pilin "ölmesi" durumundan korur ama pilin "boşalmasını" engellemez.
- En Sağlıklı Yol (Mekanik Anahtar): Pil ile MT3608 arasına küçük bir On-Off anahtar koymak.
- Multimetreyi kullanacağın zaman anahtarı açarsın, işin bitince kapatırsın.
Böylece Li*X piller aylarca ve hatta yıllarca dolu kalır.
- Li-X piller 3 V altını sevmezler ve bu sevilmeyen sınır pil tipi ve pil kimyası bağlamında 2.5-3.5 Volt arasında değişir.
BMS şart.. Mekanik anahtarlama şart.. Multi Modüller içinde bu durum geçerli ve onlarda mekanik anahtar olayı daha kompleks olabilir 2S-3S yapılarda 1S de direk pilin ilk modüle bağlandığı yere anahtar bağlanabilir vs..
- Step-down (düşürücü) modül de pili bitirir.
Hatta çoğu zaman Step-down modülleri, içindeki kontrol entegreleri daha büyük olduğu için Step-up modüllerinden bile daha fazla "boşta çalışma akımı" (quiescent current) çeker.
Neden Pili Bitirir?
Bir voltaj düşürücü (Buck Converter - Step-down) kullandığını hayal edelim. Sen multimetreyi kapatsan bile:
- Sürekli Gözetleme: Modül, çıkışta hala 9V var mı diye saniyede binlerce kez kontrol yapar. Bu "bekleme" modunda olması bile pilden enerji çalar.
- Direnç Bölücüler: Kartın üzerinde voltajı ayarlayan o küçük sarı vidayla bağlantılı dirençler vardır. Bu dirençler üzerinden pilden şaseye (eksiye) sürekli çok küçük bir akım sızar.
- Kapasitör Kayıpları: Kartın üzerindeki kondansatörler de minik sızıntılar yapar.
- Yani oda 2mA - 5mA yer ve daha da erken 10 günde falan bitirir..
Lakin her şeyi doğru yapınca kalibrasyon kayması sorunsalından ve pil değiştirme bunalımından sonsuza dek kurtulmuş oluyoruz, değer yani sadece biraz ince işçilik vs..
Bu noktada Micro veya Mini USB port ünitesi alıp birde mini anahtar biraz modifikasyonla genelde havya biraz delik açmak için bir iki vida veya çeşitli sıcak silikon mesela gibi uygulamalarla anahtar ve USB giriş pil kapağının dışına sabitlenirse pil bitince herhangi bir 5V kaynağından batarya dolumu ve kullanılmadığında da mekanik anahtarı kapatarak ve örneğin 2500 mAh bir 0.2C 18650 ile aylarca kullanım bahis olur üstüne bu kapasitede en kötü li-ion bile 365 kere şarj deşarj olur her yılda ortalama %2 ile %10 arasında kayıp yaşar, bu durumda 500mAh'a düşene kadar kullan yıllarca, bunu şimdi kıyas et zaten bir 9V pil 650 mAh ama li-ion enerji yoğunluğu yüksek ve 3.7 V nominal hani çok uzun süre onu korur hele multimetre gibi 500 mA en fazla ihtiyacı olan bir cihaz için devasa depo..
- Fizik kuralıdır: Voltajı yükseltirsen, pilden çekilen akım da katlanır.
Eğer multimetren 9V hattından 50 mA çekiyorsa; senin 3.7V'luk pilinden çekilen akım (verimlilik kaybıyla beraber) yaklaşık 150 mAolur.
- Sonuç: 2500 mAh bir pil, multimetreyi en ağır şartlarda (ışık ve buzzer hep açık) bile kesintisiz 16-17 saat çalıştırabilir.
Normal kullanımda ise bu süre aylar sürer.
Tabii 2S yaparsan verimlilik zirvedir 9V için...
Piyasada satılan o 9V şarjlı li-ion piller 1S den 9V ye yükseltilir bu şekilde 2S yapısı ile, veya 6V 4 adet AA piller yerine Step Down ile yine 2S yapısı verimliliği katlayacaktır..
3V en rahatı 1S 3000 mAh li-ion koy 0.2C olsun max 4.2V +-1 oynar Voltaj tam doluyken 3.2x seviyesine bir ams117 veya ams1117 diye geçen modül sabite çeker bir diyot metaryaline göre uygunca seçilince o fazla 3.3 ün fazlası çıkıştan düşürülür veya uygun wattlı bir 200-300 mV düşüm sağlayacak direnç çıkışa seri şekilde eklenir BMS akımı seçtiğine göre 3V veya 2.5 V seviyesinde keser bu noktada ..
Pil -> BMS -> MT3608 (Step-Up) -> Multimetre
- BMS 2.5V'da keser.
- ANCAK: MT3608 gibi yükseltici devreler genellikle giriş voltajı 2.0V'un altına düşene kadar çalışmaya çalışır.
- Problem: Eğer BMS olmazsa, MT3608 pili 1.5V'a kadar sömürebilir ve o pil bir daha asla şarj olmaz (çöp olur).
Bunca yıl kullanabileceğin pili bir anda heba edebilirsin de detay..
- Pilin içindeki kimyanın bozulmaması için BMS akımı keser.
- Kesme Voltajı: Genellikle 2.4V ile 2.5V arasındadır.
- Zurnanın "Zart" Dediği Detay: Aslında bir Li-ion pil için 2.5V çok düşük bir sınırdır.
Pil üreticileri genelde 3.0V'un altına düşülmesini istemez.
BMS seni "pilin ölmesinden" korur ama 2.5V'a kadar düşen bir pilin ömrü kısalır.
- Gecikme: Voltaj 2.5V'a değdiği anda değil, genellikle 100ms - 200ms (milisaniye) boyunca o seviyede kalırsa akımı keser.
Yani BMS şart, üstelik belli bir sağlamayı garanti eden yapıda olmasıda şart..
Bunları kavramadan ve gözetmeden yapılacak her türlü işlem li-ion ve li-po bağlamında çok tehlikeli ve risklidir, şarj ve deşarj gerilimleri ve sınır gerilimlerinde yapılacak hatalarda patlayabilirler de ve yanabilirler de ve pillerin kimyaları bozulabilir de vs..
BMS şart, Mekanik anahtar şart.
Yinede riskler ortada, bu durumlar hazır alınan o az önce bahsi geçen yukarıda da linklenmiş üniteler içinde, bu şekil kendi yapılandırmalarımız içinde geçerlidir..
Verimlidirler ve eşsiz sağlamalarıda hani bahistir ama her şey eksiksiz ve doğru ünitelerle doğru şekilde titizlikle yapılmışsa ..
Çokta hassas işler bahis değilse, multimetre de çok hani ince şeyler için kullanılmıyorsa, ki şu gün uğraştıkları alana göre 1000+€ ve üstü fiyatlara satılan el tipi Multimetre kullananlarda bahis, bu kadar ince eleyip sık dokumaya gerek yok belki, hani kalibrasyon kayması açısından ama diğer açılardan ele alındığında durum gene aynı, bu bağlamda bu dönüşümler en basit cihazda bile bu şekilde özenle ele alınmalı..
Yani evet kombine çözümler hani kullanılır çok detaya hakim olunmayınca 1S 2S vs yapılar var hazır ama BMS gene lazım mesela bunda..
TP4056 18650 Lityum Pil Şarj Micro Usb + Ayarlı Voltaj Yükseltici 3-7V to 27V Boost Step Up Lion Batarya Akü Ayar potu hassastır. Sert ve kaba darbelerde bozulabilir. Kuvvet vermeden ayar yapmanız gerekmektedir. Bu modül TP4056 çipi ile yapılmışt
robiz.net
Yani BMS şart ve Mekanik anahtar yine şart bunuda kullansan ve ayrıca pil için şarj akımı belirlerken pilin tipine ve her pilin kategorisine göre bir veri vardır ama ki yok ortada hani OEM bir yassı diyelim 650 mAh li-ion veya li-po veya li-fe kapsite miktarının %10-%20 oranı bir akımla ile şarj edilir modüllerde ona göre direnç seçimi ve bu dirençler üzerinden ilgili akım sağlama ayarı yapılır.
Bu kadar da değil sıcaklık sevmezler lehimleme durumundaki o muazzam ısıya hiç gelemezler puntalama icap eder..
Genelde bu yassı satılan hücrelerde Li-ion tipinde ve bu eski telefon pillerinde zaten vardır built in BMS LiPo'larda olmaz aman..
Bazende BMS var zaten bir daha BMS takanlar var oda büyük hata yani 1S BMS gömülü 2S yapıyorlar sonra 2S BMS devresine bağlamaya çalışıyorlar vs.
9V ve 6V için 2S BMS yapısı ve ilgili nominal 3.7 V pil hücreleri ile Step Up veya Step Down, 3V için 1S 3.7 V hücre ams117/1117 3.3V LDO ve diyot veya tavsiye etmem ama direnç ile o 0.3 Volt fazlayı emmek en ideali..
Bu yüzden en başta öyle girmiştim posta yani kendimiz yaparsak bu şekil yapmalıyız en ideali en verimlisi en güvenlisi sonuç BMS şart Mekanik Anahtar şart ama ondan sonrada bu şekil şeylerde bahis vs.
Piyasada işler tek 3.7V hücreyi 6V ve 9V için şu ekteki modüle benzer tasarımlara gömer paketlerler ve 10€ civarına satarlar şeklinde ama kiminde BMS var çünkü 1S hani zaten built in pakete puntalıyorlar ama verimli mi değil pil gene biter mi biter, dolayısı ile evet itina ile bir DIY çalışma ortaya konduğunda muazzam oluyor ama o öyle bahis edildiği kadar da kolay ve zahmetsiz değil..
)
