Online UPS Sessizleştirme operasyonu

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Bugün UPS'i tekrar topladım ve akülerin full şarj olmasını bekledim. Şarj tamamlandıktan sonra beklendiği üzere cırıltı başladı.

IMG_20210404_174113.jpg


Cırıltının akü şarj devresinden geldiğini biliyorum, ama tam olarak hangi komponent olduğundan %100 emin değilim. Burada iki tane şüpheli var:

1) Flyback trafosu
2) Devrede bulunan büyük boyutlu film kapasitörler.
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Tam olarak hangi komponent olduğunu bulmak için ne yapabilirim diye düşünürken önce bir desibel metre uygulaması ile ses şiddetini ölçüp en çok ses nereden geliyor oradan tespit etmeye çalıştım. Ama sonuç hüsran. İstikrarlı bir ses ölçümü yapmak hiç mümkün değil, çünkü fanlar çalışıyor ayrıca metal yüzeylerde de ses bolca yansıdığı için her yerde kabaca aynı ses seviyesi var.

Başka desibel metre uygulaması aramaya devam ettim. Özellikle belli frekanslara göre ses şiddetini gösteren uygulama var mı diye baktım. Yani bir nevi ses spektrum analizörü. Bu aramayı yaparken vibrasyon ölçer uygulamalarına rastladım ve Vibrometer diye bir uygulamayı kurdum. Sonra da telefonu UPS devresinin sağına soluna değdirmeye başladım. En ufak bir titreşim dahi algılamıyor :mad: Telefonun kılıfını söktüm ve metal olarak sağa sola değdirmeye başladım. Bir yandan da birşeyleri kısa devre etmekten korkuyorum. Ama gene zerre kadar titreşim kaydetmiyor ... Ulan cırıl cırıl kafa şişiriyor bu nasıl titreşim yok yav :mad:
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Neyse desibelmetre ve titreşim metreden ümidi kestim. Bir kahve molası verip başka ne yapabilirim diye düşünüyordum. Benim pompalı tansiyon aleti aklıma geldi. Hemen stetoskobu kulağıma taktım ve stetoskop ucunu sağa sola değdirmeye başladım. Her yere değdiremedim çünkü yüksek voltaj var, ama flyback trafosuna değdirince cırıltı ile senkron bir ses duyuyorum.

UPS'i şebekeden ayırdım böylece akülerin biraz boşalmasını sağladım. Sonra tekrar UPS'i şebekeye bağladım ve bir yandan da flyback'i muayene ediyorum :katil2: Aynen cırıltının yavaş yavaş çıkmaya başlaması gibi stetoskopta da aynı sesi duyuyorum. Aslında büyük film kondansatörü de muayene etmek istiyorum ama oraya ulaşmak zor, ya çarpılacağım yada devre havaya uçacak. Ama bu flyback olduğu varsayımı ile hareket edeceğim.

IMG_20210404_174355.jpg
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Bu titreşim metre ile ilgili yalnız şöyle birşey deneyeceğim. Otomasyoncu bir arkadaş var burada ve motorların titreşimini ölçmekte kullandığı bir vibrasyon metre cihazı var. Acaba bu cihaz titreşimi kaydedebilir mi merak ediyorum. Onu da deneyip ondan sonra flyback trafosunu söküp epoksileyeceğim.
 

serkan_48

Moderatör
Staff member
Mesajlar
760
Yaş
40
Konum
Antalya
Abi piyasa tekniği ise yaramıyor mu? Plastikler malzeme ile muhtemel potansiyel sesin gelebileceği komponentlere dokunup , ittirip sıkıştırarak sesin azaldığı yada frekansının değiştiği bir parça yokmu?

Bu tür sorunlarda genelde bu yöntemi uyguluyorum. Cok karşılaştığım bir sorun değil ama etkin bir çözüm.

Daha bilimsel nasil olur bilmiyorum.

Bir teknikte bazi endüstriyel uygulamada buyuk ve titreşimli çalışan yerlerde trafo kapasitor gibi boyutu büyük komponentleri pcb ye silikon gibi malzeme ile yapıştırılır. Buda seste ve olası kopma lehim çatlatma arizalarinin önüne geçer.
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Plastik bir çubukla trafoyu dürtüklemeyi deneyebilirim ve aynı anda da stetoskop ile dinlerim. Motor titreşim ölçer kullandın mı hiç? Çok düşük seviyedeki titreşimleri algılayabiliyor mu?
 

Sercan

Yönetici
Staff member
Mesajlar
2,037
Bende şöyle bir ton izleyici var. Kablo takipçisi diye de geçiyor. Bu alet kablo kopukluğunu filan test etmek için kullanılıyor. Basitçe bir parçası ton üretiyor, diğeri de temassız dinliyor.

IMG_20210404_203320.jpg



Hangi frekansta çalıştığı yazmıyor ama sinyal üreten kısıma osiloskopta bakınca 2 kHz sinyal ürettiğini gördüm. Senin ses bu frekansa yakınsa bu alette çok güzel temassız dinlemeye yarar.

IMG_20210404_203817.jpg
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Kablo bulucunun kabloya verdiği sinyali dinlemiş oluyorsun o cihazla. Ama benim durumda trafoyu dinlememiz lazım, bir sinyal enjekte etme şansımız yok, var olanı dinlememiz gerekiyor.
 

by lent

Kayıtlı Üye
Mesajlar
161
Timur Hocam stetoskopun ucuna huni tarzı plastik koymakta fayda var, tavsiyemdir. Şu silikon tüplerinin fişeği - tük. kalem dış gövdesi gibi veya telefon kulaklığı ile yine etrafına biraz sünger ... Oto tamircileri tıkırtı aşınma sesi dinlemek tespit etmek adına benzerini kullanmakta tabi ülkemizde kullananı görmedim :D.

 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Huni ile deneyeyim bakalım. Ama stetoskop sanki çevreden pek ses almıyor. Ancak şöyle birşey olabilir: Mesela asıl cırıltı kaynağı büyük film kapasitör, sesi PCB'ye aktarıyor, PCB'den de trafoya kuplaj oluyor. Ama trafoda cırıltıyı çok net duyuyorum o yüzden trafodan geliyor olma ihtimali daha yüksek diye düşünüyorum.
 

Sercan

Yönetici
Staff member
Mesajlar
2,037
Kablo bulucunun kabloya verdiği sinyali dinlemiş oluyorsun o cihazla. Ama benim durumda trafoyu dinlememiz lazım, bir sinyal enjekte etme şansımız yok, var olanı dinlememiz gerekiyor.
Doğru ya, benim aklıma bir an trafonun ya da kondansatörün içindeki frekansı dinlemek geldi ama o ton orada zaten olaması gerekiyor. Sorun hangi parçanın sese dönüştürdüğü...
 

by lent

Kayıtlı Üye
Mesajlar
161
Huni ile deneyeyim bakalım. Ama stetoskop sanki çevreden pek ses almıyor. Ancak şöyle birşey olabilir: Mesela asıl cırıltı kaynağı büyük film kapasitör, sesi PCB'ye aktarıyor, PCB'den de trafoya kuplaj oluyor. Ama trafoda cırıltıyı çok net duyuyorum o yüzden trafodan geliyor olma ihtimali daha yüksek diye düşünüyorum.
Peki aynı kond elinizin altında yok mu, en kolayı bunu değiştirip denemek.
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Biraz önce bizim arkadaştan titreşim ölçeri ödünç aldım ve denedim. Neredeyse hiç titreşim kaydetmiyor ve çok büyük değişkenlik var. Veya ben doğru kullanamadım bilmiyorum artık. Bu sesin oluşma mantığı gereği belki de nüvede titreşim olmuyor, bakır tellerden direkt olarak çıkıyor ...
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Cırıltıya sebep olan devredeki çalışma ayrıntısını biliyorum, ama cırıltının fiziksel olarak nasıl oluştuğunu bilmiyorum. Akü şarj devresi bir SMPS ve çalışma frekansı da 94 kHz gibi. Aküler şarj olurken, yani SMPS yüklü iken ses çıkması mümkün değil, bu frekans tamamen insan duyma kapasitesinin üstünde. Ama akülerin şarjı tamamlanıp da SMPS yükü iyice azaldığı zaman, SMPS topolojisinin gereği olarak "aksak" çalışma moduna girmesi gerekiyor, yoksa yük çok az iken çıkış voltajı sürekli artar. İşte bu aksak çalışmanın frekansı da 100 Hz gibi, hem insanın duyabileceği hem de sinir olacağı bir frekans değeri ...

Bu aksak çalışma konusunda yapılabilecek birşey yok, ancak şarj devresinin komple çıkarılıp farklı bir devre konması lazım. Benim daha önce uyguladığım çözüm, SMPS'i her zaman yüklü tutmak idi. Bu cırıltı konusunda işe yarıyordu, ama böyle yapınca da akülerin şarj akımının tamamını benim suni yük kullanıyordu ve bu sefer de aküler tam şarj olmuyordu.

Şu anda tek ümidim trafoyu epoksiye daldırmak. Cırıltı kesinlikle gene oluşacak trafoda, ama belki dışarı çıkmayabilir.
 

serkan_48

Moderatör
Staff member
Mesajlar
760
Yaş
40
Konum
Antalya
Plastik bir çubukla trafoyu dürtüklemeyi deneyebilirim ve aynı anda da stetoskop ile dinlerim. Motor titreşim ölçer kullandın mı hiç? Çok düşük seviyedeki titreşimleri algılayabiliyor mu?

Evet kullandım. Unit 315 model bir vibrasyon ölçer kullandım. Bu tip olcu aletlerinin profesyonellerin de olcum öncesi olculecek motorun o anki devri ve rulman tipi giriliyor. rulman içindeki bilya sayısı ve devirle duyulacak frekansi hesaplıyor. Olculenle hesaplanan arasındaki değer farki ve mesela bilyalarin birinde aşınma varsa pikleri grafik olarak okuyabiliyoruz.

Ancak bu unit modelde olcum bu şekilde değil. Olcumu cok basitlestirmisler. Olcum tekniği ile ilgili bir tablosu var. Bilgisayarda kayıtlı istersen onu buraya ekler üstünde yorum yaparız.

4409.jpg
 

by lent

Kayıtlı Üye
Mesajlar
161
Cırıltıya sebep olan devredeki çalışma ayrıntısını biliyorum, ama cırıltının fiziksel olarak nasıl oluştuğunu bilmiyorum. Akü şarj devresi bir SMPS ve çalışma frekansı da 94 kHz gibi. Aküler şarj olurken, yani SMPS yüklü iken ses çıkması mümkün değil, bu frekans tamamen insan duyma kapasitesinin üstünde. Ama akülerin şarjı tamamlanıp da SMPS yükü iyice azaldığı zaman, SMPS topolojisinin gereği olarak "aksak" çalışma moduna girmesi gerekiyor, yoksa yük çok az iken çıkış voltajı sürekli artar. İşte bu aksak çalışmanın frekansı da 100 Hz gibi, hem insanın duyabileceği hem de sinir olacağı bir frekans değeri ...

Bu aksak çalışma konusunda yapılabilecek birşey yok, ancak şarj devresinin komple çıkarılıp farklı bir devre konması lazım. Benim daha önce uyguladığım çözüm, SMPS'i her zaman yüklü tutmak idi. Bu cırıltı konusunda işe yarıyordu, ama böyle yapınca da akülerin şarj akımının tamamını benim suni yük kullanıyordu ve bu sefer de aküler tam şarj olmuyordu.

Şu anda tek ümidim trafoyu epoksiye daldırmak. Cırıltı kesinlikle gene oluşacak trafoda, ama belki dışarı çıkmayabilir.
Bir defasında laptop için olan dc dc converter araçta kullandım amaç 24v luk su ısıtıcısını 12v elektriği ile kullanmaktı. Universal satılan cihazlardan almıştım seri sonu gibi teşhir ürünü tarzı normal fiyatının altında. Diyot lehimi mi kötüydü yoksa lehim atlanılmış mı tek ayakta tam hatırlamıyorum fakat duyulur şekilde zırıltı yapmıştı.

Trafoyu epoksi reçine içine atmadan evvel bence dış bant sökmekte fayda var Timur Hocam. Daha iyi sarar sargıları ve imkan varsa da araya girebilir.
 

taydin

Timur Aydın
Staff member
Mesajlar
9,595
Trafoyu epoksi reçine içine atmadan evvel bence dış bant sökmekte fayda var Timur Hocam. Daha iyi sarar sargıları ve imkan varsa da araya girebilir.

Evet mantıklı. Dıştaki sarı bantı mutlaka sökeceğim.

Eğer işe yaramazsa şöyle bir alternatif çözüm aklıma geliyor: UPS'in kendi akü şarj devresini iptal edeyim, sonra da harici bir şarj cihazını akülere bir seri diyot ile bağlayayım. Böylece şebeke varken aküler şarjlı muhafaza ediliyor, şebeke gidince de akü şarj devresi, seri diyot tarafından bloke edilmiş olur. Ne dersiniz iş görür mü?
 
Top